CÂU CHUYỆN “ CÁNH CỬA THÉP” và NGƯỜI LÍNH TRINH SÁT ĐÀM DUY THIÊN

Chúng đã bao giờ tự hỏi: Chiến tranh là gì? Là những tháng ngày đất nước chìm trong khung cảnh bom bão đạn, khi ta chiến đấu trong từ hơi thở của mình để thành lấy độc lập tự do, là khoảnh khắc ranh giới giữa sinh và tử vô cùng mong manh, khi những người lính không còn biết sợ cái chết. Quả thực, chiến tranh là những trang lịch sử dày ý nghĩa. Tại mảnh đất Đồng Nai, lịch sử chính là những câu chuyện đời thường nhưng vĩ đại của những con người như ông Đàm Duy Thiên. Trận Xuân Lộc tháng 4/1975 gắn liền với tên tuổi của ông, một người lính trinh sát thầm lặng đã góp phần mở toang "cánh cửa thép" để giải phóng miền Nam.

Vào 5 giờ 40 phút ngày 9-4-1975, Quân đoàn 4 đã nổ súng tiến công Xuân Lộc, tiến hành một trận đánh gồm nhiều trận chiến đấu liên tiếp, liên kết chặt chẽ với nhau trong một không gian nhất định. Ngay từ ngày đầu, chiến dịch đã diễn ra vô cùng gay go, ác liệt. Trong ngày chiến đấu đầu tiên, quân ta đã chiếm được một nửa thị xã, toàn bộ khu hành chính tiểu khu. Sau 12 ngày đêm chiến đấu gay go, quyết liệt với tinh thần dũng cảm, ngoan cường, quân đội ta đã đánh cho địch thiệt hại nặng. Sư đoàn 18, Lữ đoàn dù 1, tiêu diệt Chiến đoàn 52, Sư đoàn 5 và Lữ đoàn 3 thiết giáp, loại khỏi vòng chiến đấu hàng ngàn tên địch, giải phóng thị xã Xuân Lộc. Chiến dịch Xuân Lộc kết thúc thắng lợi, “cánh cửa thép” phía Đông Sài Gòn đã mở rộng cho các đơn vị tiến vào Sài Gòn.

Trong chiến thắng ấy, có sự cống hiến, hi sinh của của quân và dân ta. Đó là những sự hi sinh cao đẹp, góp phần quan trọng nhất vào chiến thắng tại mặt trận Xuân Lộc. Bên cạnh đó, cũng không ít những đóng góp thầm lặng để mang lại thành công cho chiến dịch. Ví như chiến sĩ bản đồ Đàm Duy Thiên, thuộc tiểu ban tác chiến, Trung đoàn 266, Sư đoạn 341. Đàm Duy Thiên là người chiến sĩ trẻ nhất năm xưa rời quê hương xứ Nghệ để lên đường đi chiến đấu khi mới 16 tuổi. Trong trận đánh Xuân Lộc, vốn có tài hội họa, ông Thiên được giao nhiệm vụ vẽ bản đồ tác chiến. Từ khảo sát thực tế, ông đã thể hiện đường đi, trận địa tấn công của bộ binh ta cũng như các vị trí, mục tiêu của địch bằng những nét chì trên giấy. Nhờ những bản đồ đó, cán bộ, chiến sĩ ta dựa vào để cán bộ, chiến sĩ ta dựa vào để tấn công đúng hướng, đúng mục tiêu, giúp cho hoàn thanh nhanh trận đánh.

Qua hai bức ảnh ấy, cho chúng ta cảm nhận được nếu chiếc xe tăng là hình ảnh của lý tưởng và vinh quang, thì tấm giấy ra vào là hình ảnh của thân phận và kỷ niệm. Nó cho thấy rằng đằng sau những chiến thắng lẫy lừng trên xe tăng kia, là những con người bằng xương bằng thịt, có tên tuổi, có đơn vị và có một cuộc đời bình dị sau chiến tranh. Những người lính như ông Đàm Duy Thiên đã bước xuống từ những chiếc xe tăng ấy để tiếp tục cống hiến, lưu giữ những kỷ vật nhỏ bé này như một cách để nhắc nhở bản thân về giá trị của sự sống và hòa bình.

Giữa bom đạn và tiếng gầm rú của chiến tranh, chàng trai trẻ ngày ấy phải lắng nghe từng chỉ thị của chỉ huy, ghi chép từng chi tiết từ các đơn vị trinh sát, rồi nhanh chóng chuyển hóa thông tin ấy thành bản đồ thực chiến. Chỉ trong hơn một tuần, ông đã hoàn thành bản đồ cho mặt trận Xuân Lộc. Đây là tấm bản đồ mang giá trị sống còn, góp phần quan trọng vào chiến thắng của Quân đoàn 4 và quân dân Bà Rịa - Long Khánh trong trận đánh kéo dài suốt 12 ngày đêm. Nhờ bản đồ ấy, từng hướng tấn công, từng vị trí pháo binh, từng mục tiêu cụ thể đều được xác lập chính xác, giúp ta phá vỡ tuyến phòng thủ cuối cùng của địch, mở đường cho đại quân tiến vào giải phóng Biên Hòa - Sài Gòn.

Đến tận hôm nay, ký ức về những địa danh gắn với từng nét vẽ bản đồ, từng trận đánh dữ dội vẫn vẹn nguyên trong tâm trí ông. Những tên địa danh như Trảng Bom, Dầu Giây, ấp Suối Tre, Tân Phong cho đến nay vẫn in sâu trong ký ức của ông Đàm Duy Thiên. “Một ly trên bản đồ bằng 12 km, vì vậy sai một ly, đi một dặm. Với những người vẽ bản đồ như tôi, một nét vẽ là sinh mạng của bao người lính trên chiến trường”, ông Đàm Duy Thiên nói.

Hình c.Bản đồ tác chiến cho trận đánh Xuân Lộc 1975

Năm mươi năm sau, người lính trinh sát năm nào vẫn nghẹn ngào khi nhắc đến nghĩa trang Trảng Bom, Xuân Lộc - nơi yên nghỉ của nhiều đồng đội ông, những người đã không trở về. Ông Đàm Duy Thiên chia sẻ: Được sống sót trở về là điều quá đỗi quý giá, bởi vậy ký ức về trận đánh, về bản đồ Xuân Lộc, về những địa danh xưa cũ - không bao giờ phai trong tâm trí ông.

Qua mỗi câu chuyện ông kể, thế hệ sau hiểu thêm rằng chiến thắng không chỉ đến từ những trận đánh anh dũng, điều đó còn bắt đầu từ từng nét bút thầm lặng, từ bản đồ của một chàng trai 19 tuổi dám vẽ giữa lửa đạn, giữa ranh giới mong manh của sự sống và cái chết.