CÂU CHUYỆN CHƯA TỪNG KỂ CỦA NGƯỜI GÙI PHÁO

Trong rất nhiều năm sau chiến thắng Điện Biên Phủ, ông Đặng Văn Duy hiếm khi kể về những ngày gùi pháo. Không phải vì ông quên, mà vì ông cho rằng đó là những việc “ai cũng làm như nhau”, không có gì đáng nói. Chỉ đến khi tuổi đã cao, khi nhiều đồng đội không còn nữa, ông mới bắt đầu chậm rãi mở lại những ký ức ấy.

Gùi pháo, trong cách hiểu của nhiều người, chỉ là mang vác nặng. Nhưng với ông Duy, đó là một chuỗi những khoảnh khắc sinh tử nối tiếp nhau, nơi con người phải đối mặt trực diện với giới hạn của chính mình.

Có những đoạn đường, dốc cao đến mức người lính phải nghiêng cả thân người về phía trước, gần như bò mà đi. Phía sau là vực sâu, phía trước là đá lở. Khẩu pháo nặng trĩu trên vai, chỉ cần trượt chân một chút là tất cả có thể kết thúc. Trong những lúc ấy, không ai nói với ai câu nào. Mỗi người tự giữ nhịp thở của mình, tự đối thoại với nỗi sợ.

Ông Duy nhớ có lần, trong một đêm mưa, đường trơn như đổ mỡ. Một chiến sĩ trong khẩu đội bị trượt ngã, kéo theo cả bộ phận pháo. Ông và hai người khác lao tới giữ lại. Cả nhóm nằm rạp xuống đất, tay ghì chặt khẩu pháo, mưa trút xuống như trút nước. Nếu không giữ kịp, khẩu pháo có thể lao xuống vực, và người lính kia cũng khó toàn mạng.

Những khoảnh khắc như thế không có trong báo cáo chiến công, không được ghi vào sách sử. Nhưng với những người trong cuộc, đó là ký ức không bao giờ phai.

Có những đêm, sau khi hoàn thành nhiệm vụ, ông Duy ngồi một mình, lưng tựa vào vách hầm, tháo giày ra, nhìn bàn chân sưng phồng, rớm máu. Ông không than. Ông chỉ nghĩ đến ngày mai – liệu còn đủ sức để tiếp tục gùi pháo hay không.

Câu chuyện chưa từng kể ấy còn nằm ở những lần rút pháo ra trong im lặng. Khi pháo vừa lắp xong lại phải tháo ra theo lệnh nghi binh, nhiều người không hiểu, thậm chí chạnh lòng. Nhưng ông Duy không cho phép khẩu đội thắc mắc. Ông hiểu rằng trong chiến tranh, có những việc không cần giải thích, chỉ cần tin tưởng.

Giờ đây, khi kể lại, giọng ông vẫn đều đều, không lên xuống. Nhưng trong ánh mắt, ký ức năm xưa hiện lên rõ ràng. Đó không phải là niềm tự hào ồn ào, mà là sự lặng lẽ của một người đã đi qua cái chết nhiều lần và còn sống để nhớ.