CÂU CHUYỆN: CÔ GÁI GIAO LIÊN VÀ "BỨC THƯ TÓC" VƯỢT QUA ĐỒN THANH BA

Năm 1950, đồn Thanh Ba là mắt xích kiểm soát then chốt của Pháp nhằm phong tỏa con đường tiếp tế từ vùng tự do Phú Thọ vào vùng địch hậu. Chị Nguyễn Thị Cúc, khi đó mới 17 tuổi, làm nhiệm vụ giao liên mật của huyện ủy, nổi tiếng với mái tóc đen dài mượt mà chạm gót. Mái tóc ấy không chỉ là nét duyên dáng của cô gái trung du mà còn là "hòm thư bí mật" di động vượt qua tai mắt quân thù.

Tháng 11 năm 1950, huyện ủy cần chuyển một bản danh sách các cơ sở mật trong bốt địch ra ngoài để chuẩn bị cho trận đánh úp. Bản danh sách được viết bằng mực tím trên một mảnh giấy bản mỏng dính, cuộn chặt lại chỉ bằng chiếc tăm. Chị Cúc đã khéo léo bện mảnh giấy đó vào giữa những lọn tóc dày của mình, rồi búi cao sau gáy, bên ngoài quấn thêm chiếc khăn mỏ quạ ngụy trang.

Khi đi qua bốt gác, bọn lính ngụy hung hãn giữ chị lại, bắt cởi bỏ guốc, lục soát bồ gánh khoai lang rất kỹ. Một tên lính bắt đầu nghi ngờ phong thái bình tĩnh của chị, hắn tiến lại gần, dùng họng súng trường hất chiếc nón lá trên đầu chị ra. Giữa khoảnh khắc tim đập chân run, chị Cúc thản nhiên nở nụ cười, giả vờ than thở về việc gánh hàng nặng nề để đánh lạc hướng. Thấy cô gái quê lam lũ, nét mặt tự nhiên không có chút sơ hở, bọn lính xua tay cho qua. Bức thư nằm an toàn trong làn tóc của chị đã đến được tay ban chỉ huy trung đoàn, giữ vẹn nguyên bí mật cho các cơ sở nội tuyến của ta.