Câu chuyện của bà Lily Ebert

Buổi sáng mùa hè năm 1944, thị trấn nhỏ Bonyhád (Hungary) chìm trong nỗi sợ hãi tột cùng. Cô thiếu nữ Lily Ebert khi ấy mới 20 tuổi, cùng mẹ, em trai và ba người em gái bị lính phát xít Đức dồn lên một toa tàu chở gia súc chật ních, ngột ngạt và tối tăm. Chiếc tàu lăn bánh suốt mấy ngày đêm không nước uống, không thức ăn, hướng thẳng về phía Ba Lan.

Khi cánh cửa toa tàu rầm rập mở ra, một mùi khét lẹt, nồng nặc mùi tử khí xộc thẳng vào mũi. Họ đã đến Auschwitz-Birkenau — "công xưởng cái chết" khét tiếng nhất của Đức Quốc xã.

Giữa tiếng chó sủa dữ dội và tiếng quát tháo của lính SS, một gã sĩ quan mặc quân phục chỉnh tề, tay đeo găng trắng, lạnh lùng dùng một chiếc gậy chỉ về hai hướng: trái hoặc phải. Gã chính là Josef Mengele — kẻ được mệnh danh là "Bác sĩ tử thần". Hắn chỉ mẹ của Lily và hai người em út (Bela và Michel) sang một bên, còn Lily cùng hai người em gái lớn (Renée và Piri) sang bên kia.

Đó là lần cuối cùng Lily được nhìn thấy mẹ và các em nhỏ của mình. Ngay trong ngày hôm đó, họ bị đưa thẳng vào phòng độc và hóa thân thành những làn khói đen bay ra từ lò thiêu của trại tập trung.

Tại địa ngục Auschwitz, những kẻ sống sót như Lily bị tước đoạt tất cả: bị cạo sạch tóc, bị lột trần và bị xăm lên tay một dãy số thay cho tên gọi. Số của Lily là A-10572. Mỗi ngày trôi qua là một cuộc chiến sinh tử chống lại cái đói cào xé, cái lạnh thấu xương và đòn roi của lính canh. Thứ duy nhất giúp Lily không gục ngã chính là lời hứa với mẹ trước khi ly tán: Phải bảo vệ các em gái bằng mọi giá.

Bằng một nghị lực phi thường và sự đùm bọc lẫn nhau, ba chị em Lily đã sống sót qua những ngày tháng đen tối nhất, cho đến khi trại tập trung được giải phóng vào năm 1945.

Chiến tranh kết thúc, Lily Ebert xây dựng một cuộc sống mới tại Anh. Suốt hàng chục năm, bà chọn cách im lặng, cố gắng chôn vùi ký ức kinh hoàng vào miền quên lãng. Nhưng khi thời gian trôi đi, nhìn những vết sẹo thời gian trên da thịt và dãy số xăm dần mờ theo năm tháng, bà nhận ra một sự thật: Nếu những người chứng kiến như bà im lặng, thế giới sẽ quên mất tội ác của phát xít.

Bà quyết định lên tiếng. Ở tuổi ngoài 90, thay vì nghỉ ngơi, cụ bà Lily Ebert bắt đầu viết sách, tham gia các buổi trò chuyện để kể lại sự thật về Holocaust.

Bước ngoặt lớn đến vào năm 2021, giữa đại dịch Covid-19, người chắt trai 17 tuổi của bà là Dov Forman đã nảy ra ý tưởng đưa câu chuyện của cố cố lên mạng xã hội TikTok. Ban đầu, bà Lily còn hoài nghi: "Ai lại muốn nghe một bà già kể chuyện chiến tranh trên đó chứ?"

Nhưng thật kỳ diệu, tài khoản của hai bà cháu nhanh chóng bùng nổ, thu hút hàng triệu lượt theo dõi từ các bạn trẻ trên khắp thế giới. Trên màn hình điện thoại, cụ bà Lily với mái tóc bạc phơ, gương mặt phúc hậu nhưng ánh mắt đầy kiên nghị, giơ cánh tay có dãy số xăm A-10572 lên trước ống kính. Bà trả lời từng câu hỏi của giới trẻ, từ việc cuộc sống trong trại tập trung đáng sợ ra sao, cho đến cách bà tìm lại niềm tin vào tình yêu thương sau thảm họa.

Bà không kể để khơi dậy lòng thù hận, mà để nhắc nhở thế giới về cái giá của sự dung túng cho cái ác. Bà thường nhắn nhủ:

"Tôi không thể thay đổi quá khứ. Nhưng tôi có thể kể cho các bạn nghe để chuyện này không bao giờ, tuyệt đối không bao giờ được phép xảy ra một lần nữa."

Cụ bà Lily Ebert đã sống một cuộc đời dài hơn một thế kỷ (bà mất năm 2024, hưởng thọ 100 tuổi). Câu chuyện của bà không chỉ là khúc tráng ca về sự sống sót thần kỳ trước lưỡi hái tử thần của Đức Quốc xã, mà còn là hành trình cứu chuộc lòng tin của con người. Từ tro tàn của địa ngục Auschwitz, bà đã dùng những năm tháng cuối đời để gieo mầm hạt giống của hòa bình và lòng vị tha, để ánh sáng của sự thật mãi mãi chiến thắng bóng tối của sự lãng quên.