Câu chuyện của bà Nguyễn Thị Lan là một nốt trầm đầy xót xa nhưng cũng vô cùng vĩ đại về sự hy sinh thầm lặng của những người vợ lính.

Kỷ vật thiêng liêng và tuổi thanh xuân gửi lại hậu phương

Giống như bao người phụ nữ Việt Nam trong những năm tháng kháng chiến, bà Lan gác lại hạnh phúc riêng tư, tiễn chồng là ông Đặng Văn Khái lên đường đánh giặc. Nơi quê nhà Hữu Bằng, bà một nắng hai sương thay chồng gánh vác gia đình, nuôi dạy con thơ, mỏi mòn chờ đợi ngày đất nước khải hoàn.

Thế nhưng, chiến tranh nghiệt ngã đã cướp đi người chồng, người cha của gia đình. Ông Đặng Văn Khái đã anh dũng hy sinh, để lại cho người vợ trẻ nỗi đau tột cùng và một tờ giấy báo tử. Tấm giấy ấy qua hàng chục năm đã ố vàng, gần như rách làm bốn mảnh vì nếp gấp mòn vẹt của thời gian. Sợ kỷ vật duy nhất về chồng bị hư hại, bà Lan đã cẩn thận mang đi ép bóng kính, nâng niu như báu vật thiêng liêng nhất của cuộc đời mình.

Hành trình mòn mỏi đi tìm "nhúm xương" người lính

Hòa bình lập lại, con trai cũng dần khôn lớn, nhưng trong lòng bà Lan chưa bao giờ nguôi ngoai nỗi khắc khoải: Chồng mình đang nằm lại nơi đâu giữa đại ngàn sương gió?

Với quyết tâm đưa ông về lại quê hương, bà bắt đầu cuộc hành trình đằng đẵng kiếm tìm. Bà gõ cửa khắp nơi, gửi thông tin tìm kiếm liệt sĩ lên các chương trình truyền hình, dò hỏi đồng đội cũ, thậm chí lặn lội tìm đến cả những nhà ngoại cảm với hy vọng mong manh nhất. Thế nhưng, bao nhiêu nỗ lực, bao nhiêu giọt nước mắt đổ xuống là bấy nhiêu lần bà phải nhận lấy sự vô vọng. Mọi thông tin về nơi yên nghỉ của liệt sĩ Đặng Văn Khái vẫn bặt vô âm tín.

Bóng dáng người mẹ già giữa trung tâm huyện Kiến Thụy

Người ta từng bắt gặp một hình ảnh vô cùng xúc động của bà Lan trong một sự kiện hỗ trợ tìm kiếm thông tin liệt sĩ tại huyện Kiến Thụy (vào khoảng năm 2015). Sáng hôm ấy, bà nhịn cả ăn sáng, lầm lụi đi bộ từ xã Hữu Bằng lên tận trung tâm huyện.

Mái đầu đã bạc trắng, dáng vẻ khắc khổ, bà cụ đứng ngồi không yên giữa đám đông. Trên tay bà vẫn khư khư ôm chặt tấm giấy báo tử ép plastic của chồng. Ánh mắt vương đầy nét bất lực nhưng vẫn cháy lên một tia hy vọng cuối cùng. Khi được hỏi về tâm nguyện của mình, bà nghẹn ngào thốt lên những lời ruột gan: "Tôi chỉ muốn tìm xem ông ấy ở đâu để cho con trai mang ông ấy về. Sống còn người, chết thì cũng phải còn nhúm xương..."

Câu nói mộc mạc ấy tựa như những nhát dao cứa vào lòng người ở lại. Nó gói ghém trọn vẹn nỗi đau giằng xé của những gia đình mất đi người thân trong chiến tranh.

Câu chuyện của bà Nguyễn Thị Lan không chỉ là nỗi đau riêng của một gia đình tại xã Hữu Bằng, mà là hiện thân cho hàng triệu giọt nước mắt của những người vợ, người mẹ Việt Nam. Họ đã dâng hiến những người thương yêu nhất cho nền độc lập dân tộc, và rồi dành trọn phần đời còn lại chỉ để mong ngóng một ngày được ôm hài cốt của chồng, của con trở về với đất mẹ yêu thương.