Câu chuyện của bác Phạm Văn Thân, cựu chiến sĩ Tiểu đoàn 64, từng chiến đấu ở chiến trường Quảng Trị năm 1972.

Có những trang sử không viết bằng mực, mà được chắt ra từ máu, nước mắt và

cả tuổi trẻ của một thế hệ đã đi qua lửa đạn. Và cũng có những câu chuyện, dù thời gian

phủ đầy bụi, chỉ cần một lời kể lại bừng trở sống động như vừa xảy ra hôm qua. Chuyến

đi thăm hỏi các nhân chứng lịch sử ở quê hương Hưng Yên – vùng đất “thứ nhất Kinh

kỳ, thứ nhì Phố Hiến” – đã để lại trong tôi một dư âm dai dẳng, như tiếng vọng từ quá

khứ vọng về hiện tại. Giữa những câu chuyện đan xen, tôi chọn khắc họa đậm nét nhất

câu chuyện của bác Phạm Văn Thân, cựu chiến sĩ Tiểu đoàn 64, từng chiến đấu ở chiến

trường Quảng Trị năm 1972. Đó là câu chuyện khiến tôi hiểu sâu sắc hơn hai chữ “hy

sinh” mà sách giáo khoa đôi khi diễn đạt quá ngắn gọn.

Buổi chiều ấy, nắng cuối Thu trải vàng trên lối nhỏ xã Tân Hưng. Bác Thân đã

ngoài bảy mươi, dáng người gầy nhưng ánh mắt vẫn sáng, như còn giữ nguyên ngọn lửa

của tuổi thanh xuân thời chiến. Đôi bàn tay bác run run khi rót trà, nhưng giọng bác lại

dứt khoát, kiên định như tiếng súng năm nào còn vang vọng. Bác bảo: “Các cháu may

mắn lắm. Thời bọn bác, bước chân ra chiến trường là gửi lại tuổi trẻ ở quê nhà.”. Lời

nói nhẹ như sương mà đọng lại nơi tôi nỗi nghẹn nghẹn khó hình dung.

Giữa vô vàn ký ức tuổi trẻ, bác chọn kể về một đêm đặc biệt – đêm bác suýt

không thể trở về. Tháng 7 năm 1972, trong chiến dịch Thành Cổ Quảng Trị, đơn vị của

bác nhận nhiệm vụ vượt sông Thạch Hãn để tiếp tế cho lực lượng phòng thủ bên trong

thành. Đêm ấy trăng mờ, nước sông đục ngầu, mùi thuốc súng lẫn mùi bùn non nồng

nặc. Bác kể, chậm rãi mà sâu, như từng câu chữ được gạn lọc từ ký ức: “Thạch Hãn

đêm đó lạnh lắm. Nước cuộn xiết, pháo sáng quét ngang trời. Đồng đội bác ôm từng

thùng đạn, từng túi lương khô mà bơi giữa tiếng bom rơi. Cứ mỗi lần ánh pháo rạch

xuống mặt nước, bác lại thót tim vì biết có ai đó vừa chìm.”