CÂU CHUYỆN CỦA ĐẠI TÁ HỒ THANH CAN

Sinh ra và lớn lên tại mảnh đất Gia Lâm (Hà Nội), cậu bé Can sớm tham gia cách mạng, làm liên lạc cho các cán bộ tiền khởi nghĩa. Năm 1947, Can được cấp trên giao nhiệm vụ làm trinh sát cho Tiểu đoàn Thiên Đức (D20) Bộ đội địa phương tỉnh Bắc Ninh.

Sau nhiều năm làm trong bộ phận Cơ yếu của Tỉnh ủy, tháng 7-1957 Can được chuyển về Cục Trinh sát thám không (Bộ Công an). Tháng 5-1961 ông được điều về Cục Trinh sát kỹ thuật, phụ trách Trung tâm thông tin Vô tuyến điện (đài A10).

Tại đây, ông cùng đồng đội bố trí mạng đài, chọn tần số cho các chuyên án đấu tranh chống gián điệp biệt kích. Những chuyên án này đều thành công ngoài mong đợi khi trong vòng 13 năm, ta đã bắt gọn hơn 50 toán, gần 600 tên biệt kích, thu nhiều phương tiện gồm điện đài, mìn, thuốc nổ, súng AK…

Tháng 6-1969 trước tình hình chiến trường Miền Nam ngày càng ác liệt, đòi hỏi công tác thông tin liên lạc phải được bổ sung tăng cường, Đại tá Can cùng 34 đồng chí lên đường chi viện vào Ban An ninh Trung ương Cục miền Nam (Trung ương Cục). Từ đây họ lại tỏa ra khu V, khu VI…

Tại Trung ương Cục đóng tại Tây Ninh, ông Can cùng đồng đội vừa thực hiện công tác bảo đảm thông tin nhanh chóng, chính xác, bí mật, an toàn, thông suốt từ Trung ương Cục về Trung ương và các tỉnh; vừa phụ trách tuyên huấn, đào tạo nghiệp vụ để tăng cường cho các Ty an ninh miền Nam.

"Có thể nói đây là giai đoạn đầy khó khăn, gian khổ. Trước chuyến "đi B", tất cả cán bộ chiến sỹ đã được đeo ba lô nặng 30kg, tập đi bộ mấy tháng trời. Đơn vị sau đó được chia thành nhiều tốp, lần lượt lên đường.

Chỉ được xe ôtô đưa đi vài chục km, còn sau đó là cứ thế tăng bo vượt đại ngàn Trường Sơn vào đến tận vùng rừng núi Tây Ninh, giáp với nước bạn Campuchia. Tốp đi nhanh thì sau hơn 2 tháng có mặt. Có những cán bộ trên đường đi bị máy bay địch bắn phá, thất lạc đơn vị đến cả một năm sau mới đến nơi.

Lính thông tin tuy không phải trực tiếp cầm súng chiến đấu, giáp mặt với kẻ thù song vẫn luôn phải đối mặt với muôn vàn khó khăn, nguy hiểm. Do địch thường xuyên dùng phương tiện kỹ thuật để "dò" nhằm chặn thông tin của ta, đồng thời cho máy bay oanh tạc để cắt đứt thông tin nên tôi và đồng đội phải chia nhỏ các máy móc phương tiện.

Đồng thời mỗi khi nhận/truyền tin xong là lập tức trong tình trạng chuẩn bị ôm máy chạy để chống oanh tạc. Vậy mà cũng có lần bị B52 Mỹ ném bom, một đồng chí không kịp di chuyển đã hy sinh…

Không chỉ gian khổ trong công tác, việc ăn uống sinh hoạt cũng vô vàn thiếu thốn. Ngoài giờ trực, anh em phải chia nhau đi tăng gia sản xuất, trồng thêm đỗ, lạc để cứu đói. Có những thời điểm cả tháng chỉ có đỗ, hết rang, bung… ăn đến xót ruột".

Trước khi vào Nam chiến đấu, Đại tá Can đã lập gia đình (vợ ông là bà Lê Thị Thanh, quê Bắc Ninh) và sinh được một bé trai và một bé gái.

Năm 1972, giặc Mỹ điên cuồng ném bom Hà Nội và các tỉnh thành miền Bắc. Một đêm trong ca trực, ông cứ thấy bồn chồn, không yên. Sau đó ít ngày, có đoàn cán bộ từ miền Bắc vào. Gặp một người quen, Đại tá Can hỏi chuyện gia đình thì vị cán bộ trầm ngâm rất lâu, rồi mới nắm tay động viên ông hết sức bình tĩnh.

"Khi ấy tôi đã đoán nhiều khả năng có người thân bị thương hoặc hy sinh vì bom Mỹ, song mấy chị em gái cùng đơn vị có lẽ đã biết tin trước tôi thì òa lên khóc. Đến lúc đó tôi mới biết cái đêm bồn chồn ấy - đêm 25-12-1972, bom Mỹ đã sát hại cả hai đứa con, bố vợ và chị dâu khi gia đình tôi đang sơ tán ở Bắc Ninh. Nghe tin ấy tôi đã ngất xỉu…

Đến khi tỉnh lại tôi cố gắng tự trấn tĩnh và nghĩ rằng, trong chiến tranh người còn người mất là lẽ tất nhiên. Tôi đã biến đau thương thành hành động, tiếp tục lao vào công tác…". Kể đến đây, Đại tá Can mắt đỏ hoe. Còn bà Thanh thì gục đầu thổn thức: "Nếu chúng còn thì nay cũng đã đều 59, 60 tuổi rồi anh ạ".

Tháng 3-1974, Đại tá Can được cấp trên đưa ra Bắc, công tác tại Phòng Thông tin vô tuyến điện (Cục Thông tin liên lạc) Bộ Công an. Tháng 3-1975, cùng với những tin vui trong chiến trường miền Nam thì vợ chồng Đại tá Can được đón cậu con trai chào đời. Năm sau họ đón thêm cô con gái. Hạnh phúc lại mỉm cười với gia đình ông. Sau đó ông tiếp tục công tác tại Cục Thông tin liên lạc đến tháng 7-1991 thì nghỉ hưu.