Câu chuyện của người cựu chiến binh Nguyễn Bá Cường (thuộc Tiểu đoàn 6, Trung đoàn 52, Sư đoàn 337)

1. Những ngày tháng huấn luyện gian khổ và tình quân dân ấm áp:

Ông nhập ngũ vào tháng 7/1980 cùng hàng trăm thanh niên quê Bắc Ninh và được biên chế vào Tiểu đoàn 6, Trung đoàn 52. Đơn vị của ông đóng quân huấn luyện tại xã Thạch Đạn (huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn), cách điểm cao chiến đấu Bình độ 400 chỉ khoảng 3 đến 4 km. Cuộc sống tân binh vô cùng thiếu thốn, suốt 6 tháng ròng rã những người lính không có được một bữa cơm no. Bù lại, nhờ làm tốt công tác dân vận, tình cảm quân dân vô cùng thắm thiết. Người dân địa phương dù nghèo khó nhưng đi chợ nấu canh thịt đều để phần các chú bộ đội một bát, khi chia tay lính ra trận, họ còn giã bánh, đồ xôi và khóc thương coi bộ đội như người nhà.

2. Cuộc hành quân thần tốc mang vác nặng trĩu:

Sáng sớm ngày 1/5/1981, địch dùng lực lượng cỡ trung đoàn (khoảng 2.000 quân) đánh chiếm Bình độ 400, trong khi quân ta chốt giữ chỉ có 20 người nên thương vong gần như toàn bộ. Nhận thấy tình hình khẩn cấp, ông được đơn vị cử đi học cấp tốc về băng bó cứu thương chỉ trong vài ngày. Đến chiều tối ngày 8/5/1981, đơn vị nhận lệnh hành quân chiến đấu khẩn cấp. Mỗi người lính phải vác trên vai sức nặng khủng khiếp: hai người khiêng chung 20 quả đạn cối (tổng nặng 64kg, trung bình mỗi người 32kg), chưa kể phải tự đeo ba lô quần áo, súng AK và 5 băng đạn. Họ đi bộ ròng rã suốt đêm vượt chặng đường 24 km để vào điểm tập kết. Rạng sáng, khi qua bản Chú Hiện, ông đã chứng kiến cảnh 5-6 cỗ quan tài được xếp sẵn, báo trước sự khốc liệt của trận đánh sắp tới.

3. Trận chiến khốc liệt và hình ảnh đồng đội hy sinh trên tay:

Đơn vị của ông tham gia các trận đánh đẫm máu dồn dập vào ngày 10/5 và 16/5/1981. Chiến trường dội pháo ác liệt đến mức trên đồi không còn cây cối mà chỉ trơ lại đá ong, các loạt pháo phản lực (hỏa tiễn H12) rít trên đầu gầm rú kinh hoàng. Nhiệm vụ của ông trong trận là vừa khiêng đạn vừa làm y tá cấp cứu thương binh. Kỷ niệm ám ảnh nhất là lúc ông băng bó cho một đồng đội người Thanh Hóa bị mìn phạt đứt bay một bên chân. Trong căn hầm sập sệ, người lính ấy xót xa tâm sự: "Nhà bây giờ chỉ còn một cô em gái, bố mẹ già thôi không biết anh có sống không". Vì biết nguyên tắc y tế không được cho thương binh uống nhiều nước để tránh loãng máu gây tử vong, ông đành giằng lại bình tông cản bạn uống và cố gắng động viên. Một lúc sau, người đồng đội ấy sờ bắt nhẹ tay ông một cái, run lên rồi trút hơi thở cuối cùng. Trận đánh ngày 16/5 là ngày thương vong tàn khốc nhất, đặc biệt Trung đoàn đặc công 198 đi mở đường gần như hy sinh sạch, thi thể bộ đội bị pháo bắn cày xới nát bấy đi nhiều lần nên 95% không thể lấy được hài cốt.

4. Cõng thương binh rút lui và 3 lần thoát chết trong gang tấc:

Khi có lệnh rút, ông cõng một đồng đội tên Dũng (bị thương lòi cả phổi) chạy dưới làn mưa đạn cối rớt thẳng đứng và đạn súng máy phòng không 12 ly 7 của địch bắn đuổi. Nhờ phản xạ ngã rạp xuống đất nhanh hơn thương binh chỉ đúng 1 giây, ông đã thoát chết trước loạt cối dội xuống, trong khi Dũng ngã chậm hơn nên bị sức ép gãy 4 xương sườn. Trên đường tháo lui đẫm máu, ông đành bất lực cắn răng bỏ lại 4 thi thể liệt sĩ (3 người nằm trong hầm, 1 người trên nóc hầm) vì không thể khiêng hết ra ngoài. Đến chiều ngày 19/5, khi đơn vị đang ăn cơm để chuẩn bị đi bộ ra thị xã Lạng Sơn thì bị pháo địch bắn trúng đội hình. Nhờ may mắn nhảy kịp xuống một rãnh nước sâu, ông thoát chết lần thứ 3. Tuy nhiên, ông phải đau đớn chứng kiến hai đồng đội người Thanh Hóa (đi ngay phía trước mặt mình 5 mét) trúng mảnh pháo chỉ bé bằng hạt gạo đâm thủng tim, hy sinh tại chỗ. Giữa rừng không có hương nhang hay quan tài, ông và y tá chỉ kịp cởi trần lau rửa vết thương, bọc thi thể đồng đội vào những bộ quần áo mới và bao tải.

5. Nỗi niềm của người ở lại và lời dặn dò:

Nhiều thập kỷ sau trận chiến, ông vẫn luôn đau đáu tâm nguyện đi tìm lại hài cốt đồng đội. Từ năm 2018 đến 2021, ông đã trở lại Lạng Sơn, đóng góp vào việc xây dựng đền thờ liệt sĩ tại khu vực chiến trường xưa, nơi người dân đi rừng vẫn liên tục tìm thấy xương cốt bộ đội nằm rải rác dưới các con suối. Khép lại câu chuyện, người cựu binh già gửi gắm thông điệp đầy tâm huyết: Thế hệ trẻ tuyệt đối không bao giờ được quên lịch sử và quá khứ, vì nếu quên là có tội với các anh hùng liệt sĩ đã ngã xuống.