Câu chuyện của người lính sinh viên

Chiến dịch giải phóng Quảng Trị nổ ra vào ngày 30 tháng 3 năm 1972. Tuy nhiên, từ dịp Tết năm 1972, khi đơn vị đang đóng quân dã ngoại trên đồi bạch đàn ở Kép (Bắc Giang), họ đã bất ngờ nhận lệnh hành quân chiến đấu vào đúng ngày 28 Tết. Sự ra đi đột ngột đến mức vài ngày sau, người cha mang bánh chưng và giò chả từ quê lên thăm thì đơn vị của con trai đã hành quân đi hết. Họ đi tàu qua ga Hàng Cỏ (Hà Nội) giữa lúc người dân thủ đô đang nhộn nhịp sắm đào, quất đón một cái "Tết hòa bình". Lúc này, vệ binh phong tỏa chặt chẽ không cho ai rời tàu. Trên đường hành quân ngang qua công viên Thống Nhất, những người lính trẻ đã đồng loạt ném những lá thư không dán tem xuống đường, hy vọng người dân nhặt được sẽ gửi giúp về cho gia đình.

2. Ấn tượng đầu tiên về chiến trường và những trận đánh mở màn:

- Đơn vị tiến vào Nam, vượt đèo Ngang và bước qua vĩ tuyến 17 ở khu vực Cửa Tùng. Ấn tượng đầu tiên của người lính trẻ về vùng giới tuyến là pháo sáng rực trời và hình ảnh người dân sử dụng nón nhựa, đĩa hoa quả bằng nhựa - thứ mà ông gọi là "thực dân kiểu mới". Giai đoạn này, Mỹ đang tiến hành chiến tranh phá hoại miền Bắc lần thứ hai vô cùng ác liệt; bầu trời chiến trường dày đặc máy bay địch, bom B-52 đánh gục nhiều tuyến đường hòng cắt đứt chi viện.

- Dù mới 20 tuổi, được coi là còn "non choẹt" và thuộc lứa sinh viên đầu tiên vào chiến trường chưa từng qua chiến đấu, ông đã là một Đảng viên và giữ chức Trung đội trưởng. Trận đánh đầu tiên của ông diễn ra vào khoảng ngày 19/5/1972, khi đơn vị bị Tiểu đoàn 6 Thủy quân Lục chiến của địch bao vây. Đơn vị đã trụ vững trong vài ngày, sau đó xung phong đẩy lùi địch ra bãi cát. Trong trận này, quân ta chịu nhiều thương vong do lần đầu đối mặt với súng phóng lựu M79 của địch, nhưng sau đó đã thu được loại vũ khí này để sử dụng đánh trả.

3. Trận phản kích đẫm máu bên bờ sông Thạch Hãn:

- Đến tháng 11/1972, lúc này là mùa mưa, nước sông Thạch Hãn cuồn cuộn chảy. Sau khi tái chiếm Thành cổ vào giữa tháng 9, địch âm mưu đẩy quân ta qua bờ Bắc sông Hiền Lương. Đơn vị của người lính đóng vai trò chốt giữ ngay sát mép sông Thạch Hãn. Do bộ đội ta có phần chủ quan sau 2 tháng phòng ngự, địch đã lợi dụng đêm tối, dùng xuồng cao su và đu dây kéo trọn vẹn hai đại đội cùng ban chỉ huy tiểu đoàn vượt sông sang bờ của ta. Khi sang đến nơi, chúng ngạo mạn chui sát vào chiến hào tiền tiêu và tuyên bố chiếm hào của quân Bắc Việt. Tuy nhiên, đài kỹ thuật của ta đã phát hiện và lập tức báo động toàn tuyến.

- Điều kiện chiến đấu lúc đó cực kỳ khắc nghiệt: hệ thống hầm hào phải đào rất sâu, có các ngách "râu tôm" tỏa ra các hố cá nhân để tránh bom B-52 và pháo hạm. Ban đêm, lính ta không dám thở mạnh vì sợ máy bay trinh sát của địch phát hiện và ném bom thẳng vào hầm.

- Khi nhận lệnh phản kích, người Trung đội trưởng 20 tuổi đã thể hiện bản lĩnh thép khi ra lệnh cho đội hình chỉ vỏn vẹn hơn chục người của mình: "Đứa nào chần chừ tao quay lại bắn cho mày trước... Nếu anh bị thương là chúng mày phải dứt khoát kéo được anh về". Trận đánh được yểm trợ bởi hỏa lực pháo binh (DKZ 75, cối 160, 120...) dày đặc chưa từng có, bắn vọt sang bờ bên kia để chặn đường lui của địch.

- Cuộc xung phong vấp phải sự kháng cự quyết liệt. Lính ta phải dùng súng AK quét liên tục và ném lựu đạn M67 (Mỹ) để dọn đường. Giao tranh vô cùng thảm khốc:

• Một đồng chí Chính trị viên phó cầm súng ngắn vừa từ Sài Gòn ra đã hy sinh ngay trước mắt ông.

- Đến chiều ngày thứ ba của trận đánh, quân ta tổ chức đợt xung phong tổng lực. Khốc liệt và sợ hãi đến mức có lính trẻ "tiểu tiện ra quần", nhưng tất cả vẫn lao lên tiêu diệt sạch quân địch, đếm được hơn 200 - 300 xác chết la liệt. Quân ta bắt được một tên lính địch giả chết và thu vô số chiến lợi phẩm như súng đại liên M60, ba lô, màn tuyn.... Chiến công này được Đại tướng Võ Nguyên Giáp trực tiếp ghi nhận là trận phòng ngự phản công xuất sắc, cá nhân người lính và trung đoàn đều được thưởng Huân chương chiến công hạng Ba.

4. Tình đồng chí, đồng đội thiêng liêng:

- Giữa lằn ranh sinh tử, tình đồng đội hiện lên vô cùng đẹp đẽ. Trước giờ xung phong, ông đã thỏa thuận với người bạn sinh viên là Đại đội trưởng cối 120mm rằng hãy bắn yểm trợ thật tốt, nếu sống sót và có chiến lợi phẩm thì sẽ chia nhau. Quả nhiên, sau trận đánh, ông đeo hai chiếc ba lô lính thủy đánh bộ thu được và đã mang tặng lại người bạn một chiếc.

- Toàn vốn là lính phòng không thuộc sư đoàn tên lửa ở tuyến sau, nhưng vì bản tính "thích đánh nhau", Toàn đã trốn đơn vị để xin gia nhập bộ binh và được xếp vào trung đội của ông. Toàn chiến đấu cực kỳ dũng cảm nhưng đã bị thương nặng vào bụng trong đợt xung phong cuối cùng. Hơn 40 năm sau, vào năm 2013, Toàn (lúc này đã bình phục, có gia đình đàng hoàng tại Bắc Giang) vẫn lặn lội lên tận hội ngộ Trung đoàn ở Thái Nguyên chỉ để tìm gặp lại người Trung đội trưởng sinh tử năm xưa của mình.