Câu chuyện của người tập kết và hành trình hai mươi mốt năm hướng về quê mẹ

Lời hẹn ước trên mạn tàu và nỗi nhớ vơi đầy

Tháng 10 năm 1954, những chuyến tàu viễn dương lớn bắt đầu nhổ neo rời các cửa biển miền Nam. Trên những bến tàu rực lửa quyết tâm, người đi và người ở lại trao nhau những cái nắm tay thật chặt cùng ký hiệu hai ngón tay giơ cao – lời hẹn hai năm sẽ sum họp. Những người con của vùng đất Long An, Tây Ninh khi bước chân lên tàu tập kết đã mang theo cả nắm đất quê hương, chiếc khăn rằn nhuốm màu sương gió và tình yêu thương của cha mẹ, vợ con gửi gắm qua những phút giây ly biệt.

Ở miền Bắc, những người tập kết đã biến nỗi nhớ quê hương thành hành động. Họ hăng hái tham gia xây dựng chủ nghĩa xã hội, học tập kiến thức và rèn luyện kỹ thuật quân sự tại các nông trường, nhà máy và trường học. Tuy nhiên, dù ở đâu, tâm trí họ vẫn luôn đau đáu hướng về miền Nam ruột thịt – nơi có dòng sông Vàm Cỏ, có những rặng dừa nghiêng bóng và đặc biệt là những người mẹ đang âm thầm chịu đựng sự kìm kẹp của kẻ thù. Mỗi tin tức về trận đánh, mỗi lá thư hiếm hoi vượt giới tuyến đều là nguồn động lực vô giá để họ vững tin vào ngày toàn thắng.

Hậu phương miền Nam và niềm tin của những người mẹ

Đứng sau sự kiên định của những người đi tập kết chính là bản lĩnh phi thường của những người mẹ bám trụ lại quê nhà. Mẹ Việt Nam Anh hùng Trần Thị Viết tại xã Tuyên Bình Tây, huyện Vĩnh Hưng, tỉnh Long An là một biểu tượng như thế. Mẹ sinh năm 1892, dành cả đời quần quật nuôi con giữa đồng nước Tháp Mười hoang vu và tiễn đưa các con trai là Nguyễn Văn Anh, Nguyễn Văn Kiểng, Nguyễn Văn Tạo, Nguyễn Văn Yến lên đường kháng chiến.

Trong suốt 21 năm chờ đợi, mẹ Viết bị chính quyền tay sai đưa vào diện theo dõi gắt gao, buộc phải đi "học tập" hằng tuần vì có con thoát ly. Thế nhưng, mẹ vẫn giữ vững lòng son, đêm đêm thắp đèn lồng làm tín hiệu dẫn đường cho cách mạng ngay dưới mũi súng quân thù tại đồn Cả Rưng. Sự kiên cường của mẹ chính là câu trả lời đanh thép nhất gửi đến những người con đang ở phương Bắc: "Các con cứ yên tâm công tác, ở nhà mẹ vẫn giữ vững đất làng". Trái tim vĩ đại của mẹ không chỉ che chở cho cán bộ mà còn là bến đỗ bình yên đón đợi ngày những chuyến tàu tập kết trở về.

Tinh thần Hội thề Rừng Rong và khát vọng ngày sum họp

Sức mạnh của những người đi tập kết còn được nuôi dưỡng bởi truyền thống của những đơn vị bám trụ. Tại Trảng Bàng, Tây Ninh, 27 thanh niên của Hội thề Rừng Rong đã từng thề: "Dù đầu râu tóc bạc vẫn còn chiến đấu", "Dù phải hy sinh đời cha thì con cháu tiếp tục chiến đấu". Những người đi tập kết luôn khắc ghi lời thề ấy, lấy đó làm kim chỉ nam để phấn đấu, mong mỏi ngày được vượt vĩ tuyến 17, xẻ dọc Trường Sơn để trở lại sát cánh cùng đồng đội.

Những chiến công của "nhà thiện xạ" Huỳnh Văn Đảnh tại Tân Trụ, Long An – người đã diệt hàng trăm tên địch để bảo vệ xóm làng – chính là món quà tinh thần lớn lao cổ vũ những người con xa quê. Sự quả cảm của anh Đảnh và lòng dũng cảm của mẹ Viết đã chứng minh rằng: dù sông có thể cạn, núi có thể mòn, nhưng khát vọng thống nhất và sự gắn kết giữa người tập kết ra Bắc với đồng bào miền Nam là không bao giờ lay chuyển.

Gia tài của lòng trung kiên và bài học cho hôm nay

Ngày 30/4/1975, lời hẹn ước từ năm 1954 cuối cùng cũng thành hiện thực. Những người con tập kết trở về trong niềm vui vỡ òa, được gọi tiếng "Mẹ" sau hơn hai mươi năm xa cách. Tuy nhiên, với Mẹ Trần Thị Viết, ngày vui ấy thấm đẫm nỗi đau thầm lặng khi 7 người con trai của mẹ đã anh dũng hy sinh cho Tổ quốc. Mẹ đã sống đến 119 tuổi, để lại cho đời gia tài là gần 500 con cháu và một tinh thần bất khuất.

Nhìn lại "Câu chuyện của người tập kết", nhân dân địa phương hôm nay càng thêm tự hào về truyền thống "Trung dũng kiên cường" của quê hương Long An. Chúng ta ghi nhớ công ơn của mẹ Viết, anh hùng Huỳnh Văn Đảnh và các chiến sĩ Hội thề Rừng Rong. Thế hệ hôm nay nguyện tiếp nối ngọn lửa ấy, sống và làm việc hết mình để xây dựng quê hương ngày càng giàu mạnh, xứng đáng với sự hy sinh của lớp lớp cha anh đi tập kết và những người đã thầm lặng bám trụ quê nhà.