Câu chuyện cựu chiến binh Nguyễn Xuân Mão
CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA
NGUYỄN XUÂN MÃO VÀ NHỮNG NĂM THÁNG KHÔNG KHUẤT PHỤC
Có những người trở về từ chiến tranh với những tấm huân chương trên ngực. Có những người trở về với thương tật suốt đời. Nhưng cũng có những người trở về từ nơi được gọi là “địa ngục trần gian”, mang theo những ký ức mà cả cuộc đời không thể nào quên. Cựu chiến binh Nguyễn Xuân Mão, sinh năm 1941, ở khu phố 5, phường Quảng Phú, Thanh Hóa, là một người như thế. Cuộc đời ông là một câu chuyện dài về lòng yêu nước, sự kiên cường và ý chí không khuất phục trong những năm tháng chiến tranh.
Đầu tháng 4/1963, khi tuổi đời còn trẻ, dù thuộc diện được tạm hoãn nhập ngũ, ông Mão vẫn viết đơn tình nguyện lên đường. Chàng trai trẻ khi ấy lựa chọn khoác ba lô, rời cuộc sống quen thuộc để đi theo tiếng gọi của Tổ quốc. Ông được biên chế vào đơn vị C39, F341. Từ năm 1964 đến 1967, ông lần lượt chiến đấu ở nhiều đơn vị, trong đó có Sư đoàn 325B, tham gia chiến đấu ở A Lưới, Quảng Trị, rồi hành quân vào Gia Lai để bổ sung lực lượng cho Sư đoàn 10 tại chiến trường B3, mặt trận Tây Nguyên.
Năm 1968, chiến tranh bước vào một giai đoạn khốc liệt. Đơn vị ông nhận nhiệm vụ tiến vào thị xã Gia Lai, nhằm phá hủy một bãi xe tăng và tòa nhà tỉnh trưởng. Trong cuộc chiến đấu giằng co quyết liệt, ông Mão bị bắn trọng thương. Đồng đội dìu ông ra ngoài theo đường cống nước và chờ lực lượng cứu thương. Nhưng sự khốc liệt của trận chiến khiến việc cứu người không dễ dàng. Ông phải nằm lại trong tình trạng gần như kiệt sức. Đến khi xe tăng của đối phương tiến tới rất gần vị trí ông nằm, ông bị phát hiện và bị bắt.
Từ đó bắt đầu một chặng đường khác của chiến tranh – những năm tháng trong nhà tù. Tại trại giam Pleiku, ông bị thẩm vấn, dụ dỗ và đe dọa nhưng vẫn kiên quyết không để lộ thông tin về đơn vị. Đến năm 1969, ông bị đưa ra Trại giam Phú Quốc, nơi sau này được nhiều người biết đến với tên gọi “địa ngục trần gian”. Ở đó, ông từng bị tra tấn bằng điện, bị giam trong chuồng cọp suốt ba tháng. Điều kiện sống khắc nghiệt đến mức mỗi ngày người tù chỉ được cấp rất ít cơm và nước, cơ thể suy kiệt, mọi sinh hoạt đều vô cùng khó khăn.
Nhưng điều đáng kinh ngạc là trong hoàn cảnh ấy, ý chí của người lính vẫn không bị khuất phục. Trong trại giam, những người tù binh tìm cách giữ liên lạc, động viên lẫn nhau. Có những cuộc đấu tranh tuyệt thực kéo dài nhiều ngày. Khi có người kiệt sức, những người khác lại tìm cách chia sẻ cho nhau chút gạo rang. Có lẽ trong những hoàn cảnh khắc nghiệt nhất, tình đồng chí lại trở thành nguồn sức mạnh lớn lao nhất. Ông Mão từng kể rằng chính lý tưởng, tình đồng đội và niềm tin vào ngày chiến thắng đã giúp ông và những người cùng cảnh ngộ có thêm sức mạnh để chịu đựng.
Những câu chuyện ấy làm em xúc động bởi chiến tranh không chỉ thử thách con người bằng bom đạn. Nó còn thử thách bằng đói khát, tù đày, cô đơn và nỗi nhớ gia đình. Người lính có thể bị tước đi tự do nhưng không dễ bị tước đi niềm tin. Trong ba năm ở nơi khắc nghiệt ấy, ông Mão và đồng đội vẫn giữ lấy niềm hy vọng rằng một ngày nào đó sẽ được trở về quê hương.
Năm 1973, sau Hiệp định Paris, ông được trao trả từ Trại giam Phú Quốc. Sau thời gian an dưỡng, ông tiếp tục công tác trong các đoàn an dưỡng rồi chuyển về huyện đội Quảng Xương. Năm 1981, ông nghỉ chế độ và được hưởng chính sách bệnh binh 61% và thương binh 21%. Những vết thương chiến tranh vẫn để lại nhiều đau đớn, thậm chí một viên đạn từ những năm tháng chiến đấu vẫn còn nằm trong lồng ngực ông.
Nhưng ngày trở về của ông không chỉ là câu chuyện của một người sống sót. Đằng sau đó còn là một mất mát vô cùng lớn. Trong những năm ông chiến đấu và bị giam giữ, gia đình từng nhận giấy báo tử. Cha ông vì quá đau buồn, nhớ thương người con trai duy nhất mà lâm bệnh rồi qua đời trước khi hai cha con có cơ hội gặp lại nhau. Em nghĩ đó là một nỗi đau mà không có từ ngữ nào có thể diễn tả trọn vẹn. Người lính sống sót trở về, nhưng chiến tranh vẫn lấy đi của ông một người cha, lấy đi những năm tháng tuổi trẻ và để lại những ký ức không thể xóa mờ.
Sau khi trở về địa phương, ông Mão không khép mình trong những ký ức đau buồn. Ông tích cực tham gia công tác xã hội, đoàn thể, nhiều năm làm Bí thư chi bộ, Chi hội trưởng Hội Cựu chiến binh và Chi hội trưởng Chi hội Khuyến học ở khu phố. Một người từng trải qua chiến tranh, tù đày và thương tật lại tiếp tục góp sức vào cuộc sống bình thường của quê hương.
Đối với chúng em, câu chuyện của ông Nguyễn Xuân Mão cho thấy một điều thật đẹp: lòng yêu nước không phải lúc nào cũng thể hiện bằng những hành động lớn lao. Đôi khi, nó nằm ở việc một người trẻ sẵn sàng lên đường; ở một người tù binh không chịu khuất phục; ở một cựu chiến binh sau chiến tranh vẫn tiếp tục làm việc và đóng góp cho cộng đồng.
Nếu hôm nay chúng em được sống trong hòa bình, được đến trường, được vui chơi cùng bạn bè và trở về nhà sau mỗi ngày học tập, thì đó là một điều vô cùng quý giá. Câu chuyện của ông Mão nhắc chúng em đừng bao giờ xem những điều bình yên ấy là hiển nhiên. Bởi sau sự bình yên đó là tuổi trẻ của biết bao con người đã đi qua “thời hoa lửa”.
Nhìn những tấm huân chương và những dấu vết chiến tranh còn lại trên người ông, em cảm nhận được một phần lịch sử rất gần gũi. Người lính ngày ấy nay đã trở thành một người ông bình dị trong gia đình, nhưng trong ký ức ông vẫn có những người đồng đội, những trận đánh, những năm tháng tù đày và những ước mơ dang dở. Chính những câu chuyện như thế giúp thế hệ trẻ chúng em hiểu rằng lịch sử không chỉ để nhớ, mà còn để biết ơn và để sống có trách nhiệm hơn với hiện tại.
