Câu chuyện đằng sau những kỷ vật chiến tranh

41 năm sau ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, Việt Nam mở rộng vòng tay đón những cựu binh Mỹ, những người đã từng tham chiến tại Việt Nam hát trao lại những kỷ vật chiến tranh của những người lính Việt Nam mà họ sưu tập và lưu giữ sau gần nửa thế kỷ, đồng thời cung cấp một số người manh mối để ta tìm kiếm những người còn sót mất tích trong chiến tranh.

Ảnh: NN

Đó là những hoạt động vô cùng ý nghĩa mà những thành viên của tổ chức “Hành trình của tình anh em” (ROtB), đối tác của Hội Việt - Mỹ thuộc Liên Hiệp Hữu nghị Việt Nam, đang tiến hành tại Việt Nam.

Sang Việt Nam mang theo những kỷ vật của một liệt sĩ tên là Trần Nhật Ký làm một cựu binh Mỹ có tên Dean Carter gửi cùng bức tâm thư của ông, các thành viên của RotB đã trân trọng trao lại kỷ vật cho lãnh đạo Cục Chính sách, Bộ Quốc phòng. Những hiện vật này sau đó sẽ được chuyển đến Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam trưng bày.

Hiện vật gồm 01 Chiếc mũ bảo hiểm bên trong giải quyết tên học Sĩ Trần Nhật Ký và tên bạn gái của anh có ký hiệu MT cùng lời ước “Vững hẹn”, một bi đông bảo nước uống. Mặc dù đã trải qua gần nửa thế kỷ nhưng những điều hiện tại là những người cựu binh Mỹ bảo quản tốt, nguyên trạng.
Tại Lễ nhận tiếp, Đại tá Trần Quốc Dũng, Phó Cục trưởng địa chính sách, Bộ quốc phòng xúc động bày tỏ cảm ơn những người cựu binh Mỹ đã trao lại những khoáng vật quý của người chiến thăng Việt Nam đã hi sinh trong chiến tranh.



Ông chia sẻ, sau chiến tranh, Đảng và Nhà nước Việt Nam chủ trương quay lại quá khứ, bắt tay với bạn bè trong đó có các cực chiến binh Mỹ để tìm kiếm tung tích những người lính còn đang mất tích trong chiến tranh. Đến nay, phía Việt Nam đã tìm thấy khá nhiều hài hước của các học viện nhưng vẫn còn khoảng 200.000 người chưa được tìm thấy. Công cuộc tìm kiếm ngày càng khó khăn hơn làm thông tin ít và địa điểm ngày càng thay đổi nhiều.

Trong những năm qua, nhiều tổ chức, bạn bè quốc tế trong đó có những người bạn, đối tác Mỹ đã cung cấp cho Việt Nam nhiều hiện vật và kho báu quý giá thông tin để tìm kiếm danh sách. Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam hết sức trân trọng những điều này và coi đó là cơ sở tìm kiếm những người lính còn mất tích.

Ông Edward Lewis chia sẻ: Đây là lần thứ tư ông đến Việt Nam. Đất nước Việt Nam rất đẹp, con người hiền hòa, nhung khách. Tổ chức của ông đã hoạt động từ 2 năm về trước mong muốn làm được nhiều công việc có ý nghĩa cho những gia đình có người thân bị mất tích trong chiến tranh với việc thu thập thông tin từ các cựu binh còn sống sau đó tổng hợp lại, phân tích và cung cấp thông tin chính xác nhất cho Chính phủ Mỹ và Chính phủ Việt Nam.

Lễ trao kỷ vật chiến tranh được diễn ra ra trang quan trọng, bên cạnh mũ nón và bi đông lạnh nước của Sỹ Trần Nhật Ký còn có bức tâm thư của lính Mỹ đã sưu tập những thứ hiện nay cũng được trao lại. Bức tâm thư làm sáng tỏ về cái chết của Cấp Trần Nhật Ký cũng như nguồn gốc những kỷ vật sưu tầm.

Theo nội dung bức tâm thư, sau gần nửa thế kỷ bị tâm ảnh bởi cuộc chiến tranh phi nghĩa tại Việt Nam, trong đó có cái chết của bạn Trần Nhật Ký do chính mình gây ra, người lính Mỹ Dean Carter đã gửi lại những hiện vật mà ông đã tập lại sau khi chết chiến lược Trần Nhật Ký, một phần là để lại những lỗi lầm của bản thân để có những giây phút thư giãn lúc đó, một phần mong muốn tìm và lại các cho gia đình Trần Nhật Ký,

Dean Carter trình bày trong bức thư tâm sự:

“ Tôi tên là Dean Carter, một chiến binh thủy thủ bộ năm. Tôi đã phục vụ Tổ quốc từ năm 1967 đến 1988.
…..
Ngày hôm đó, 25/3/1969, vẫn còn nhớ như trong ký ức của tôi dù nhiều năm đã trôi qua. Đó là ngày tôi đã đi qua cuộc sống của một quân nhân trẻ dân tộc Việt Nam có tên Trần Nhật Ký.

Giữa khi hai vẫn đang giao tranh, một người trẻ Quân Đội nhân dân Việt Nam đứng lên để quan sát chúng tôi đang ở đâu. Cùng lúc đó tôi tình cờ nhìn về phía anh ta, vì anh chỉ đứng cách tôi 20 mét. Tôi nổ súng trước khi anh ta có thể bắn tôi. Cho đến ngày hôm nay tôi vẫn thấy ánh mắt kinh hoàng của người chiến sĩ khi ngã xuống. Tôi tiến về phía anh ta, nhưng anh ta đã chết.

Bất cứ ai là người lính ở cả hai bên cũng biết, người ta có thói quen sưu tập kỷ vật chiến tranh, nên tôi đã cướp mũ lộc, thắt lưng, dao và bi-đông của anh ta. Tôi chỉ giữ lại mũ và bi-đông, và đưa những vật dụng đó cho một bộ thủy chiến khác. Ở Mỹ, gia đình của những người lính tử trận hoặc mất tích muốn biết điều gì đã xảy ra cho người thân của họ và tôi chắc chắn là các gia đình Việt Nam cũng có suy nghĩ như vậy. Vì thế tôi xin gửi lại chiếc mũ mũ và bi-đông này cho phía Việt Nam.

Như vậy, tôi đưa ra lời giải đáp về số phận của Kỳ cho gia đình anh, và hy vọng lại nỗi đau của chính mình, vì tôi vẫn thường thấy phiến diện mặt của anh lúc cuối đời trong những cơn mộng mơ của mình.

Tôi sẽ rất trân trọng nếu những kỷ vật này được trao trả cho gia đình của Trần Nhật Ký hoặc người bạn gái mà anh giải chữ cái đầu của tên (MT) bên trong mũ, nhưng nếu điều đó không thực hiện được thì tôi đề nghị những vật này được trưng bày ở một bảo tàng chiến tranh, để người lính trẻ này được mọi người nhớ đến và tôn vinh, và tất cả mọi người sẽ biết Trần Nhật Ký đã chiến đấu rất cảm xúc và dù quyết định của anh là cái chết của một người trên chiến trường, anh sẽ sống mãi ”.