CÂU CHUYỆN: ĐÌNH LÀNG HÀ THƯỢNG MỘT MÁI ĐÌNH GIỮ LỬA QUÊ HƯƠNG
Câu chuyện kể về đình làng Hà Thượng – mái đình cổ kính ở Quảng Trị, vừa là trung tâm sinh hoạt làng quê, vừa là chứng nhân và điểm tựa tinh thần trong những năm tháng chiến tranh ác liệt. Qua đó tôn vinh tinh thần đoàn kết, lòng yêu nước thầm lặng của người dân quê.
ĐÌNH LÀNG HÀ THƯỢNG MỘT MÁI ĐÌNH GIỮ LỬA QUÊ HƯƠNG
Ở huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị, có một ngôi đình nhỏ mang tên Đình làng Hà Thượng, được xây dựng vào năm 1690. Theo đánh giá của các nhà nghiên cứu về mặt niên đại cũng như kiến trúc mĩ thuật thì đình làng Hà Thượng được coi là đình làng cổ nhất Quảng Trị và độc dáo nhất khu vực miền Trung. Giữa làng, nép mình dưới những tán cây cổ thụ, đình làng Hà Thượng lặng lẽ đứng đó như một người già trầm mặc, đã chứng kiến bao thăng trầm của quê hương qua nhiều thế hệ.
Thuở ban đầu, đình làng Hà Thượng được dựng lên như bao ngôi đình làng Việt khác – là nơi dân làng hội họp, thờ Thành hoàng, bàn việc làng, mở hội mỗi độ xuân về. Dưới mái đình ấy, tiếng trống đình từng vang lên trong những ngày yên bình, gọi dân làng sum họp, gắn bó với nhau bằng tình làng nghĩa xóm.
Rồi chiến tranh đến, mang theo bom đạn và chia cắt. Đình làng cũng là nơi thành lập Chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên của huyện - Chi bộ Chợ Cầu (ngày1/2/1932) . Từ sau năm 1954, khi đất nước tạm thời bị chia đôi, Gio Linh trở thành vùng tuyến lửa. Những con đường quanh làng Hà Thượng không còn yên ả. Máy bay gầm rú trên đầu. Bom đạn trút xuống ruộng đồng, xóm làng. Và từ đó, mái đình Hà Thượng bước vào một vai trò khác – vai trò của một chứng nhân lịch sử.
Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, đình làng Hà Thượng không chỉ là nơi thờ tự. Dưới mái đình cũ kỹ ấy, dân làng từng bí mật họp bàn, che chở cho cán bộ cách mạng, nuôi giấu bộ đội. Những bức tường rêu phong đã nghe không biết bao nhiêu lời thì thầm trong đêm, bao quyết tâm giữ làng, giữ đất, giữ người.
Có những đêm tối không trăng, giữa tiếng bom vọng xa, người dân Hà Thượng lặng lẽ đến đình. Không trống, không chiêng, chỉ có ánh đèn dầu leo lét và những ánh mắt đầy lo âu nhưng kiên định. Đình làng trở thành nơi giữ lửa cách mạng, nơi niềm tin được trao truyền từ người này sang người khác.
Chiến tranh ngày càng khốc liệt, đình làng Hà Thượng cũng không tránh khỏi bom đạn. Có lúc mái đình bị hư hỏng, cột kèo sứt mẻ, sân đình loang lổ hố bom. Nhưng dù bị tàn phá, đình làng vẫn không mất đi linh hồn của mình. Người làng lại cùng nhau dựng lại, vá lại mái ngói, như vá chính trái tim của quê hương.
Rồi ngày hòa bình trở về. Tiếng súng lắng xuống, làng Hà Thượng dần hồi sinh. Đình làng được tu sửa, khói hương lại tỏa lên trong những ngày lễ hội. Dưới mái đình ấy, con cháu trong làng được nghe kể về một thời gian khó, về những người đã ngã xuống để làng còn tên, còn đất, còn mái đình đứng vững.
Hôm nay, đình làng Hà Thượng không chỉ là một công trình kiến trúc cổ. Đó là biểu tượng của sức sống làng quê Việt Nam, của tinh thần đoàn kết và lòng yêu nước thầm lặng. Mái đình đã đi qua chiến tranh, đi qua mất mát, để nhắc nhở mỗi người rằng:
quê hương được giữ gìn không chỉ bằng vũ khí, mà còn bằng nghĩa tình và niềm tin son sắt.
Giữa nhịp sống hôm nay, khi bước vào đình làng Hà Thượng, người ta vẫn có thể cảm nhận được hơi ấm của quá khứ – hơi ấm của những con người bình dị đã cùng nhau giữ lấy làng, giữ lấy quê hương trong những năm tháng hoa lửa.
