Câu chuyện hoa lửa về Trung tướng Phạm Xuân Thệ

Trung tướng Phạm Xuân Thệ sinh năm 1947 ở Khả Phong, Kim Bảng, Hà Nam,

nhập ngũ tháng 8/1967 khi vừa tròn 20 tuổi và bắt đầu chiến đấu ở chiến trường

Khe Sanh (Quảng Trị).

Chiến tranh kết thúc đã 50 năm, nhưng thời khắc chứng kiến Tổng thống chính

quyền Sài Gòn Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng vô điều kiện ngày 30/4/1975

của Trung tướng Phạm Xuân Thệ - Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, nguyên

Tư lệnh Quân khu 1 - vẫn còn in đậm trong ký ức. Khi đó, ông Thệ là đại úy,

Trung đoàn phó Trung đoàn 66 (Đoàn Đông Sơn) thuộc Sư đoàn 304, Quân đoàn

2. Trước khi tham gia chiến dịch Hồ Chí Minh, ông đã tham gia chiến đấu trong 6

chiến dịch của chiến trường miền Nam với những trận đánh "quyết chiến, quyết

thắng" để sớm có ngày non sông thống nhất.

Những lần đối thoại với Tướng Dương Văn Minh

“Trong chiến dịch Hồ Chí Minh, tôi được Ban chỉ huy Trung đoàn bộ binh 66

giao nhiệm vụ cùng một số sĩ quan trực tiếp chỉ huy Tiểu đoàn 7, là lực lượng đi

đầu cùng xe tăng của binh đoàn thọc sâu Quân đoàn 2 tiến công vào nội đô Sài

Gòn, đánh chiếm dinh Độc Lập. Còn Tiểu đoàn 8 đánh đài phát thanh, Tiểu đoàn 9

đánh Bộ tư lệnh hải quân và cảng Ba Son.

Ngày 30/4/1975, trời vừa tảng sáng, sau khi đánh chiếm được cầu Sài Gòn,

chúng tôi đến cầu Thị Nghè. Tại đây, địch tiếp tục chống cự, chúng tôi lại chiến

đấu ở đó khoảng 15-20 phút, bắn cháy 3 xe thiết giáp của địch. Từ đó, nhờ sự dẫn

đường của một người dân, chúng tôi chạy thẳng theo đường Lê Duẩn hiện nay để

tiến vào dinh Độc Lập.

Khi chỉ cách cổng dinh 100m, tôi thấy chiếc xe tăng thứ nhất húc vào bên trái

của cổng, sau đó khựng lại và một người rút cờ giải phóng chạy ra. Sau đó, chiếc

xe tăng thứ hai húc bật cánh cổng và vòng bên trái đi vào. Chúng tôi đi trên chiếc

xe jeep liền bám theo sau và dừng lại ở bên trái dinh.

Xuống xe, tôi chạy vào sảnh dinh và thấy rất đông phóng viên cầm máy ảnh,

máy quay… Đi tiếp đến chiếu nghỉ thứ nhất của cầu thang tầng trệt, tôi gặp một

người to cao đứng đó, giới thiệu là Chuẩn tướng Nguyễn Hữu Hạnh - phụ tá cho

Tổng thống Dương Văn Minh. Toàn bộ nội các đang trong phòng họp, mời quân

giải phóng vào làm việc.

Lúc này tôi mới biết nội các chính quyền Sài Gòn đang ở trong và sau vài giây

khựng lại vì bất ngờ, tôi lập tức chạy lên tầng cùng ông Nguyễn Hữu Hạnh vào

phòng họp. Tại đây, ông Hạnh chỉ vào người đàn ông da ngăm đen, to cao, mặc áo

4 túi và giới thiệu là Tổng thống Dương Văn Minh, người thấp bên cạnh mặc

comple là Thủ tướng Vũ Văn Mẫu.

Tổng thống Dương Văn Minh nói: “Chúng tôi đã biết quân giải phóng tiến công

nội đô, đang chờ quân giải phóng vào để bàn giao”. Ngay lúc đó tôi nói: “Các ông

đã bị bắt làm tù binh, các ông phải tuyên bố đầu hàng vô điều kiện, không bàn giao

gì cả”.

Từ đó, chúng tôi kiên quyết bắt ông Minh và ông Mẫu phải ra Đài phát thanh

Sài Gòn để tuyên bố đầu hàng. Ông Minh nói muốn được đầu hàng tại đây, ra bên

ngoài không đảm bảo an toàn do còn đánh nhau. Khi ấy, tôi trấn an: “Chúng tôi đã

làm chủ thành phố và bảo đảm an toàn cho ông đi ra đài phát thanh”.

Chúng tôi đưa ông Minh, Mẫu xuống sảnh, đến bậc tam cấp (sau này có bức

ảnh chụp được thời khắc này). Ông Minh chỉ sang tay trái nói “Mời quân giải

phóng đi xe của tôi”, nhưng tôi chỉ về phía chiếc xe jeep trả lời “Tôi đã có xe để

đưa các ông đi”.

Bức ảnh quân giải phóng dẫn giải ông Dương Văn Minh, Vũ Văn Mẫu từ dinh Độc Lập

ra đài phát thanh. Đại úy Phạm Xuân Thệ (hàng đầu, ngoài cùng bên phải) tay cầm súng

đi trước.

Khi ngồi trên xe jeep đi từ dinh Độc Lập đến đài phát thanh, ra khỏi cổng, tôi

thấy xe tăng, xe chở bộ binh và người dân đang tiến vào rất đông. Tôi hỏi ông

Dương Văn Minh: “Ông thấy sức mạnh của quân giải phóng như thế nào?”.

Ông Minh trả lời: “Khi quân giải phóng tiến công vào nội đô, chúng tôi biết

rằng đã thất bại”.

Tôi thắc mắc: “Biết là thất bại tại sao ông không tuyên bố đầu hàng từ trước mà

để chúng tôi phải đánh vào tận sào huyệt?”.

Dương Văn Minh thú thật: “Khi quân giải phóng chưa tiến công vào nội đô mà

tôi đã tuyên bố đầu hàng, bên dưới tôi còn nhiều người không đồng tình, họ sẽ khử

tôi mất”. Rồi chính Dương Văn Minh cũng là người chỉ đường cho chúng tôi sang

đài phát thanh.

Tại đây, chúng tôi ngồi bàn nhau soạn thảo lời tuyên bố đầu hàng. Quá trình

này, tôi chỉ là người chắp bút, còn lại các trợ lý tác chiến, tuyên huấn, dân vận…

mỗi người mỗi câu, mỗi ý.

Tôi còn nhớ lúc ghi âm lời ông Dương Văn Minh, băng cassette bị rối nên phải

làm lại mấy lần. Đang làm thì có 1 nhà báo nước ngoài, sau này tôi mới biết là nhà

báo Tây Đức Börries Gallasch, mang máy cassette nghiệp vụ của ông ta đến thu

âm lời tuyên bố đầu hàng của Dương Văn Minh. Chúng tôi mở nghe lại bản ghi âm

cho đến khi thấy đạt yêu cầu mới phát.

Đồng thời, nhà báo Kỳ Nhân ở hãng tin AP chỉ nơi ở của nhân viên đài phát

thanh. Chúng tôi cử người đưa họ đến vận hành. Khi lời tuyên bố đầu hàng của

Dương Văn Minh được phát đi xong, ông Bùi Tùng thay mặt quân giải phóng chấp

nhận lời tuyên bố đầu hàng đã soạn thảo, nhưng đọc trực tiếp qua micro mà không

qua ghi âm. Lúc đó khoảng 13h30 thứ Tư ngày 30/4/1975.”