CÂU CHUYỆN KẺ TỪ ÔNG TÔI
Có những câu chuyện về chiến tranh không được ghi lại trong những trang sử, không có những con số lớn lao hay những chiến công được nhắc đến nhiều lần. Đó đôi khi chỉ là câu chuyện của một gia đình nhỏ giữa núi rừng, của những bữa cơm đạm bạc, những đứa trẻ lớn lên trong thiếu thốn và của một người cha phải gánh trên vai tám người con giữa những năm tháng đất nước còn nhiều gian lao. Tôi biết câu chuyện ấy từ lời kể của ông nội tôi – một người đã đi qua chiến tranh bằng sự nhẫn nại, lòng yêu nước và một niềm tin son sắt vào quê hương, đất nước.
Mỗi lần nghe ông kể về những năm tháng chiến tranh, tôi thường có cảm giác như mình đang được bước qua một cánh cửa của thời gian. Phía sau cánh cửa ấy là một cuộc sống rất khác với hiện tại – nơi người dân vùng cao phải đối mặt với biết bao thiếu thốn, nhọc nhằn. Chiến tranh khi ấy không chỉ hiện diện ở những nơi có tiếng súng mà còn len vào từng mái nhà, từng bữa cơm, từng con đường và cuộc sống của mỗi gia đình. Với đồng bào vùng cao, cuộc sống vốn đã khó khăn lại càng trở nên khắc nghiệt hơn khi chiến tranh kéo dài.
Trong hoàn cảnh ấy, ông tôi phải nuôi tám người con. Tám người con là tám cuộc đời cần được chăm lo, là tám tiếng gọi cha gắn với những tháng ngày thiếu thốn. Tôi thường tự hỏi, một người cha phải có nghị lực lớn đến nhường nào mới có thể vừa chăm lo cho một gia đình đông con, vừa vượt qua những khó khăn của chiến tranh. Có lẽ với ông, đó không phải là một sự lựa chọn. Đó là trách nhiệm của một người cha, một người chồng và một người sống trong thời đại mà mỗi người đều phải góp phần vào cuộc sống chung của quê hương.
Điều đặc biệt ở ông là dù cuộc sống gia đình còn nhiều gian khó, ông vẫn một lòng hướng về đất nước. Ông là một đảng viên, từng đảm nhiệm vị trí Chủ tịch xã và sau đó là Phó Chủ tịch Mặt trận huyện. Những chức vụ ấy đối với tôi không chỉ đơn giản là những dòng chữ trong lý lịch. Đằng sau đó là những năm tháng ông gắn bó với nhân dân, với đồng bào vùng cao và với công việc chung của địa phương. Trong thời chiến, khi cuộc sống của chính gia đình mình còn đầy thiếu thốn, ông vẫn lựa chọn đứng về phía cộng đồng, cố gắng hoàn thành trách nhiệm mà mình được giao.
Qua lời kể của ông, tôi nhận ra rằng chiến tranh không chỉ có những người lính nơi tiền tuyến. Phía sau họ còn có biết bao con người âm thầm chịu đựng và hy sinh. Đó là những người mẹ chờ chồng, những người cha nuôi con, những gia đình phải sống trong cảnh thiếu thốn, những người cán bộ ngày ngày lo cho cuộc sống của bà con. Họ không trực tiếp cầm súng nơi chiến trường nhưng cũng đang góp phần vào cuộc đấu tranh chung bằng sức lao động, bằng niềm tin và bằng sự kiên cường của mình.
Câu chuyện về ông khiến tôi hiểu rằng lòng yêu nước đôi khi không bắt đầu từ những điều quá lớn lao. Lòng yêu nước có thể hiện diện trong cách một người cán bộ tận tâm với nhân dân, trong cách một người cha cố gắng nuôi tám người con khôn lớn, trong cách một con người đặt trách nhiệm với quê hương bên cạnh những lo toan của gia đình. Ông không kể về những điều ấy với sự tự hào hay phô trương. Ông kể rất bình thản, như thể những gian khổ đó vốn đã trở thành một phần của cuộc đời mình.
Tôi từng nghĩ chiến tranh là một điều rất xa xôi. Đó là những năm tháng trước khi tôi sinh ra, là những câu chuyện trong sách giáo khoa và những hình ảnh lịch sử. Nhưng khi nghe chính ông mình kể lại, tôi mới hiểu rằng chiến tranh không hề xa. Nó từng hiện diện trong cuộc sống của chính gia đình tôi, trong những bữa cơm thiếu thốn, trong những năm tháng ông nuôi tám người con và trong những ngày ông cùng đồng bào vùng cao vượt qua muôn vàn khó khăn.
Từ câu chuyện của ông, tôi cũng hiểu hơn về giá trị của hòa bình. Chúng tôi hôm nay được học tập, được sống bên gia đình, được lựa chọn tương lai và được theo đuổi những ước mơ của mình. Những điều ấy tưởng như rất bình thường nhưng thực ra được xây dựng từ sự hy sinh và nỗ lực của biết bao thế hệ đi trước. Trong đó có những con người như ông tôi – những người đã sống, làm việc và cống hiến trong một thời kỳ đất nước đầy gian khó.
Ngày hôm nay, khi chiến tranh đã lùi xa, thế hệ trẻ chúng tôi không phải đối mặt với những gian khổ giống như ông. Nhưng tôi nghĩ, điều chúng tôi có thể làm để tiếp nối thế hệ trước là biết trân trọng hòa bình, sống có trách nhiệm với gia đình và xã hội, cố gắng học tập, lao động và cống hiến bằng khả năng của mình. Nếu thế hệ của ông đã dành những năm tháng khó khăn nhất để bảo vệ và xây dựng quê hương, thì thế hệ chúng tôi cần biết giữ gìn những thành quả ấy bằng một cuộc sống có ý nghĩa.
Tôi hiểu rằng, khi còn có thể lắng nghe, chúng ta cần biết trân trọng những lời kể của thế hệ đi trước. Bởi một ngày nào đó, những người đã từng sống qua chiến tranh sẽ không còn ở bên chúng ta để kể lại. Khi ấy, trách nhiệm của thế hệ sau là tiếp tục kể, tiếp tục nhớ và tiếp tục truyền lại những ký ức ấy. Câu chuyện về ông đã cho tôi hiểu rằng có những người hùng không cần được gọi tên trên những trang sử. Họ chỉ lặng lẽ sống, lặng lẽ hy sinh và lặng lẽ làm tròn trách nhiệm của mình với gia đình, quê hương và đất nước. Với tôi, ông chính là một người như thế.
