CÂU CHUYỆN KHÔNG CÓ NHÂN VẬT CHÍNH
Một câu chuyện chiến tranh được kể không xoay quanh một con người cụ thể, mà là tổng hòa của những số phận vô danh đã làm nên lịch sử.
Nếu ai đó hỏi tôi: trong những câu chuyện chiến tranh của mình, ai là nhân vật chính, tôi sẽ không biết trả lời thế nào.
Bởi chiến tranh không có nhân vật chính theo nghĩa thông thường.
Ở Thành cổ Quảng Trị, không có người hùng đứng riêng lẻ. Chỉ có những con người bình thường, mỗi người giữ một vị trí rất nhỏ trong một bức tranh rất lớn. Khi một người ngã xuống, người khác bước lên. Không ai kịp ghi tên. Không ai kịp được nhớ mặt.
Câu chuyện này, vì thế, không có một cái tên để đặt ở trung tâm.
Nó bắt đầu từ một đoạn giao thông hào đầy bùn. Từ những đôi chân trần dẫm lên đất ướt. Từ tiếng thở gấp trong đêm tối. Từ những bàn tay run rẩy nhưng vẫn siết chặt khẩu súng.
Không ai biết ai sẽ sống, ai sẽ chết. Không ai có thời gian để nghĩ về số phận riêng của mình. Tất cả chỉ biết rằng: nếu mình không giữ được chốt này, thì phía sau sẽ là đồng đội, là hậu phương, là những người chưa từng gặp mặt.
Trong câu chuyện này, có người lính chưa kịp có ảnh thờ. Có người y tá hy sinh khi chưa kịp gửi thư về nhà. Có người chỉ được gọi bằng biệt danh, đến khi mất cũng không ai nhớ rõ tên khai sinh.
Họ không phải là nhân vật chính của một câu chuyện riêng lẻ. Nhưng họ là những mảnh ghép không thể thiếu của lịch sử.
Khi chiến tranh kết thúc, người ta thường hỏi về những chiến công, những trận đánh, những con số. Ít ai hỏi về những con người không kịp để lại dấu ấn rõ ràng. Nhưng chính họ mới là nền móng thầm lặng.
Câu chuyện không có nhân vật chính ấy, thực ra lại có rất nhiều nhân vật. Chỉ là không ai đứng ở trung tâm ánh sáng. Tất cả đều ở trong bóng tối, nâng đỡ cho nhau, để ánh sáng của hòa bình có thể đến được với những thế hệ sau.
Và nếu buộc phải nói ai là nhân vật chính, thì tôi nghĩ đó chính là con người – trong trạng thái bình thường nhất, mong manh nhất, nhưng cũng kiên cường nhất.
