CÂU CHUYỆN: "KỲ TÍCH" VẬN CHUYỂN PHÁO QUA ĐÈO ĐÈN

Trong Chiến dịch Biên giới năm 1950, lần đầu tiên quân đội ta đưa pháo cao xạ và pháo lựu hạng nặng vào trận địa để đối đầu với các cứ điểm kiên cố của Pháp. Tuy nhiên, việc vận chuyển những khối thép nặng hàng tấn qua hệ thống đèo dốc hiểm trở của Cao Bằng mà không có xe cơ giới là một bài toán tưởng chừng bất khả thi. Đồng chí Nông Văn Khương là một trong những chiến sĩ đã dùng sức người để tạo nên kỳ tích đưa pháo vượt đèo Đèn năm ấy.

Đèo Đèn là một trong những đoạn dốc dựng đứng, quanh co và nguy hiểm nhất trên tuyến đường tiếp cận đồn Đông Khê. Đường đèo bấy giờ thực chất chỉ là một lối mòn nhỏ hẹp, một bên là vách đá tai mèo dựng đứng, một bên là vực sâu thăm thẳm ngút tầm mắt. Nhiệm vụ của đại đội ông Khương là phải đưa khẩu sơn pháo nặng gần 1 tấn vượt qua đỉnh đèo trong đêm tối để kịp giờ nổ súng, đồng thời phải tuyệt đối giữ bí mật trước máy bay trinh sát của địch.

Để di chuyển khẩu pháo, các chiến sĩ phải tháo rời từng bộ phận như nòng pháo, bửng xe, bánh súng thành các phần nhỏ hơn để khiêng, hoặc dùng hệ thống dây tời bằng mây rừng để kéo toàn bộ khối pháo lên dốc. Ông Khương cùng đồng đội cứ hai người một nhóm, ghé vai vào những đòn tre, chân bám chặt vào từng hốc đá để nhích từng xentimét một. Mưa rừng đổ xuống làm đường đất trơn trượt như đổ mỡ, nhiều lúc sợi dây tời căng ra chực đứt, khẩu pháo có nguy cơ lao xuống vực.

Giữa đêm tối, khi một chiếc dây tời chính bị đứt, khẩu pháo bất ngờ lùi mạnh về sau, ông Khương đã không ngần ngại lao cả thân mình, dùng một súc gỗ lớn kê chặt vào bánh pháo để chặn lại. Lực lùi quá mạnh làm cạnh gỗ đập vào lồng ngực khiến ông hộc máu mồm, nhưng ông vẫn cắn răng chịu đựng, hai tay giữ chặt súc gỗ cho đến khi đồng đội kịp buộc lại dây tời mới. Sự hy sinh và ý chí sắt đá của ông Khương cùng đại đội đã đưa được pháo lên đỉnh đèo Đèn đúng thời gian quy định, dội bão lửa xuống đầu giặc Pháp, mở toang cánh cửa Đông Khê lịch sử.