câu chuyện lịch sử 10a4 (66)

Cổng Trời Cha Lo: "Yết Hầu" Thử Thách Ý Chí Trường Sơn

Giữa đại ngàn Trường Sơn hùng vĩ, Cổng Trời hiện lên với những vách đá dựng đứng, mây mù bao phủ quanh năm. Trong chiến tranh, đây là mục tiêu hủy diệt số một của không quân Mỹ nhằm cắt đứt con đường chi viện sang Trung Lào và Hạ Lào.

Ông Nguyễn Ngọc Độ nhớ lại những năm 1966 - 1968, khi ông còn là một sĩ quan trẻ trực tiếp chỉ huy đơn vị vận tải và bảo vệ cao điểm Cha Lo.

Cung đường máu: Ông kể rằng, tại đoạn dốc Cổng Trời, máy bay Mỹ đánh phá 24/24 giờ. Có những đoạn đường vừa san lấp xong, xe chưa kịp qua đã bị bom đánh sập lần nữa. "Bom đạn Mỹ dội xuống Cha Lo nhiều đến nỗi đá xám biến thành vôi trắng, rừng già đại ngàn chỉ còn lại những thân cây cháy sém, cụt ngọn".

Chiến thuật "Đèn pha con đom đóm": Để đưa xe qua Cổng Trời an toàn, ông Độ kể về sự sáng tạo của bộ đội: "Xe phải chạy đêm không đèn. Những chiến sĩ công binh và thanh niên xung phong mặc áo trắng hoặc cầm những cành cây tươi làm 'cọc tiêu sống', đứng ngay mép vực thẳm dưới làn pháo sáng của địch để dẫn đường cho xe đi".

Ký ức đau đớn nhất mà ông Độ và các cựu chiến binh thường nhắc lại là sự kiện sập hang tại khu vực Cha Lo, tương tự như thảm kịch tại Hang Tám Cô hay Bến phà Long Đại.

Sự hy sinh thầm lặng: Ông kể về những lần bom B-52 đánh sập hầm trú ẩn của bộ đội và thanh niên xung phong. "Có những đồng đội hy sinh khi tay vẫn còn nắm chặt vô lăng, có người ngã xuống khi đang cố đẩy tảng đá vướng đường để đoàn xe kịp qua trước lúc trời sáng".

Tình đồng đội: Sự hy sinh tại Cổng Trời không chỉ là mất mát, mà còn là động lực. "Mỗi khi một người ngã xuống, chúng tôi lại thề với nhau: 'Còn một người, một xe cũng phải đưa hàng sang bên kia biên giới'".

Giống như tâm nguyện của ông Hồ Tất Ái tại Nghĩa trang Trường Sơn, ông Nguyễn Ngọc Độ và những cựu chiến binh Cha Lo luôn trăn trở về việc giữ gìn ký ức này. Sứ mệnh tri ân: Hiện nay, tại khu vực Cổng Trời đã dựng bia tưởng niệm trang nghiêm. Những nhân chứng như ông Độ mỗi khi trở lại đều đứng lặng hướng về phía những hang đá xưa, nơi bao đồng đội vẫn còn nằm lại trong lòng núi. Lời nhắn nhủ: Ông thường chia sẻ với thế hệ trẻ: "Cổng Trời Cha Lo không chỉ là tên gọi của một địa danh, đó là biểu tượng của tinh thần: 'Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước'. Nơi đây dạy chúng ta rằng, không có vách đá nào đủ cao, không có bom đạn nào đủ mạnh để ngăn cản được lòng yêu nước".

Qua lời kể của Đại tá Nguyễn Ngọc Độ, di tích Cổng Trời Cha Lo hiện lên như một tượng đài bất tử của lòng dũng cảm. Nó gắn liền với những đêm trắng thức cùng tuyến lửa, những hy sinh thầm lặng của bộ đội, thanh niên xung phong và dân công hỏa tuyến.