Câu chuyện lịch sử 163

Có những con người sinh ra để làm dịu đi những vết thương của lịch sử, nhưng cũng có những con người sinh ra để cùng lịch sử làm nên những bước ngoặt vĩ đại. Trên bức tranh thế kỷ XX đầy máu và nước mắt của dân tộc Việt Nam, hình tượng Nữ tướng Nguyễn Thị Định hiện lên không chỉ như một nét son chói lọi của nghệ thuật quân sự, mà còn là một biểu tượng tuyệt đẹp cho sự kết hợp hài hòa giữa cái hào hùng và cái bi tráng, giữa ý chí sắt đá của một chiến sĩ và trái tim mềm mại của một người phụ nữ Nam Bộ. Ở bà, người ta thấy một huyền thoại được viết nên bằng cả lửa đạn và hoa hồng.

Nếu lịch sử chỉ là những chương hồi khô khan với các mốc thời gian và số liệu, có lẽ ta sẽ chẳng thể nào hiểu được vì sao một người con gái xứ dừa Bến Tre lại có thể gánh vác cả một giai đoạn bão táp đến thế. Sức mạnh của Nguyễn Thị Định không tự nhiên mà có; nó được tôi luyện từ những nỗi đau thấu tận tâm can. Người chồng yêu dấu của bà hy sinh ngoài ngục tù Côn Đảo khi đứa con thơ mới tròn bảy tháng tuổi. Nỗi đau ấy là một nhát dao chí mạng găm vào lồng ngực một người vợ trẻ. Nhưng thay vì gục ngã trong bóng tối của định mệnh, bà đã chọn một lối rẽ kiêu hãnh: biến nước mắt thành lòng căm thù, biến vành khăn tang trắng trong lòng thành ngọn lửa cách mạng. Chi tiết bà gửi lại đứa con thơ cho mẹ già để dấn thân vào con đường cứu nước chính là nốt trầm nhói buốt, là phần “tính người” chân thật nhất. Bà không phải là một vị thần vô cảm, bà là một người mẹ bứt ruột xa con, chấp nhận hy sinh hạnh phúc mẫu tử thiêng liêng vì một thứ hạnh phúc lớn lao hơn: độc lập cho giống nòi.

Để rồi, từ trong chiều sâu của những mất mát ấy, phần hào hùng nhất trong cuộc đời bà đã bùng cháy, làm rung chuyển cả một chế độ định kiến. Nguyễn Thị Định đã đi vào lịch sử với tư cách là linh hồn của phong trào Đồng khởi Bến Tre năm 1960, người khai sinh ra “Đội quân tóc dài” vô tiền khoáng hậu. Hãy thử lùi lại một khoảng không gian để chiêm ngưỡng cái khí thế ngút trời ngày ấy: giữa làn mưa bom bão đạn, đối mặt với những họng súng đen ngòm và xe bọc thép của kẻ thù, không phải là những binh đoàn giáp sắt, mà là hàng vạn người mẹ, người chị tay không tấc sắt, đầu quấn khăn rằn, hiên ngang bước đi như một bức tường thành sống.

Nguyễn Thị Định đã lãnh đạo đội quân ấy bằng một thứ chiến thuật kỳ diệu: lấy cái nhu mềm để chế ngự cái bạo tàn, dùng lý lẽ bẻ gãy mũi súng, và dùng chính thiên chức làm mẹ để thức tỉnh lương tri những binh lính phía bên kia chiến tuyến. Đó không chỉ là đánh trận, đó là một thứ nghệ thuật nhân văn cao cường, nơi vẻ đẹp của tình người và tình yêu Tổ quốc đã chiến thắng bạo lực vũ khí.

Lời ngợi ca của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Cả thế giới chỉ nước ta có vị tướng quân gái như thế. Thật vẻ vang cho cả miền Nam, cho cả dân tộc ta” đã khẳng định tầm vóc vĩ đại của bà. Từ một người con gái chèo đò trên dòng sông rạch Miếu, bà đã kiêu hãnh bước lên đài vinh quang với tư cách là Nữ tướng đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam, phó Tổng Tư lệnh quân Giải phóng miền Nam. Tên tuổi của bà vang vọng khắp năm châu như một biểu tượng của phong trào giải phóng phụ nữ toàn cầu.

Thế nhưng, điều làm nên sự sâu sắc và khiến trái tim người đọc thế hệ hôm nay phải thổn thức, chính là hình ảnh của vị Nữ tướng khi giông bão đã đi qua. Khi đất nước khải hoàn, đứng ở đỉnh cao của quyền lực và danh vọng, bà không tự bao bọc mình trong sự kiêu sa của một vĩ nhân. Người ta vẫn thấy một Cô Ba Định dung dị trong chiếc áo bà ba đen, mái tóc búi cao, nụ cười hiền hậu hằn in những nếp nhăn của một đời sương gió. Trái tim từng đập những nhịp đập thép nơi sa bàn chiến trận, giờ đây lại run lên những nhịp đập bao dung khi ôm ấp những đứa trẻ mồ côi, lo toan từng mái nhà cho các gia đình chính sách. Bà hiểu hơn ai hết cái giá của hòa bình được đổi bằng bao nhiêu xương máu, nên cả cuộc đời hậu chiến của bà là một hành trình bền bỉ đi xoa dịu những vết thương.

Nữ tướng Nguyễn Thị Định đã thanh thản đi vào cõi vĩnh hằng, nhưng tượng đài về bà thì chưa bao giờ khuất lấp trong dòng chảy vô tình của thời gian. Cuộc đời bà đã chứng minh một chân lý sâu sắc của thời đại: Sức mạnh vĩ đại nhất của con người không đến từ những vũ khí hủy diệt, mà nó được cất lên từ một tâm hồn biết yêu thương và dám chiến đấu đến cùng để bảo vệ tình yêu thương đó. Nhìn vào cuộc đời bà, thế hệ trẻ hôm nay không chỉ học được lòng yêu nước, mà còn học được cách làm người – sống kiên cường như ngọn lửa nhưng phải biết bao dung như một dòng sông.