câu chuyện lịch sử a4 (198)

Nhan đề: Mảnh hồn quê bên dòng Kiến Giang_Lời kể từ ngôi nhà lá đơn sơ

Mùa hè năm ấy, khi cái nắng miền Trung rát bỏng trải dài trên những cánh đồng chiêm trũng, tôi có dịp về thăm xã Lộc Thủy, huyện Lệ Thủy, Quảng Bình. Tại đây, bên dòng sông Kiến Giang xanh ngắt, tôi đã được gặp ông Võ Đại Hàm (sinh năm 1943) – người cháu gọi Đại tướng Võ Nguyên Giáp bằng bác ruột, cũng là người dành cả đời mình để trông nom ngôi nhà lưu niệm này.

Bằng giọng nói đậm chất Quảng Bình, ấm áp và trầm lắng, ông Hàm đưa tôi trở về những ký ức của gần một thế kỷ trước.

“Cháu biết không,” ông Hàm mở đầu câu chuyện khi dẫn tôi đứng dưới bóng cây khế cổ thụ hơn trăm tuổi, “ngôi nhà này không chỉ là một di tích, nó là linh hồn của cả một gia tộc và là nơi nuôi dưỡng ý chí của Bác Giáp.”

Ông kể rằng, ngôi nhà gốc thực chất đã bị thực dân Pháp đốt cháy rụi vào năm 1947. Đến năm 1977, ngôi nhà mới được phục dựng lại trên chính nền đất cũ, đúng với nguyên mẫu ban đầu: một ngôi nhà ba gian, hai chái, lợp mái tranh đơn sơ, vách thưa đan bằng tre nứa.

“Bác Giáp luôn dặn kỹ, khi phục dựng không được làm sang trọng, phải giữ đúng cái chất của làng quê Lệ Thủy. Bác muốn mỗi người khách đến đây đều cảm nhận được sự giản dị như chính cuộc đời người nông dân,” ông Hàm chia sẻ.

Dưới bàn tay chăm sóc tỉ mỉ của ông Hàm, từng đồ vật trong nhà như vẫn còn hơi ấm của người xưa. Ông chỉ cho tôi xem chiếc sập gỗ cũ, bộ phản, và cả những đồ dùng nhà bếp mộc mạc.

* Bàn thờ gia tiên: Nơi đặt di ảnh cụ thân sinh Đại tướng – cụ Võ Quang Nghiêm, một nhà nho đức độ đã hy sinh trong nhà tù thực dân.

* Cây khế sau nhà: Đây là “chứng nhân” duy nhất còn sót lại qua bom đạn. Ông Hàm kể rằng mỗi lần về thăm quê, Đại tướng thường ra đứng dưới gốc khế này, lặng lẽ nhớ về những kỷ niệm thời thơ ấu.

Tình yêu quê hương của một vị tướng huyền thoại

Ông Hàm bồi hồi nhớ lại những lần Đại tướng về thăm nhà: “Mỗi lần về, Bác không cho xe vào tận cửa đâu. Bác đi bộ từ đầu làng, chào hỏi từng cụ già, bắt tay từng đứa trẻ. Với dân làng, Bác không phải là vị Tổng tư lệnh lừng lẫy, mà chỉ là người con Võ Giáp của quê hương Lộc Thủy.”

Lời kể của ông Hàm giúp tôi hiểu rằng, sức mạnh làm nên một “Vị tướng của hòa bình” không chỉ đến từ binh pháp, mà từ truyền thống hiếu học của gia đình và dòng nước mát lành của con sông Kiến Giang chảy qua trước cửa nhà. Ngôi nhà ấy, dù đơn sơ dưới mái tranh nghèo, nhưng lại là nơi khởi đầu của một nhân cách lớn, một trí tuệ làm rạng danh dân tộc Việt Nam.

Chia tay ông Võ Đại Hàm, bước chân ra khỏi cổng gỗ đơn sơ, tôi cứ ngoảnh lại nhìn mãi bóng ngôi nhà thấp thoáng dưới rặng cau. Lời kể của người chứng nhân ấy đã biến những tư liệu lịch sử khô khan thành một bài học sống động về lòng khiêm nhường và tình yêu quê hương đất nước.