câu chuyện lịch sử a4 (203)

Nhan đề: Nơi Sự Sống Nảy Mầm Trong Lòng Đất Mẹ

Quảng Trị những ngày tháng Bảy nắng cháy da người, gió Lào thổi rát mặt như nhắc nhở về một thời oanh liệt. Trong chuyến hành trình về với “đất lửa” Vĩnh Linh, tôi đã có một cuộc gặp gỡ định mệnh tại địa đạo Vịnh Mốc. Không phải qua những trang sách giáo khoa khô khan, mà tôi được nghe về lịch sử qua lời kể của một “nhân chứng sống” đặc biệt: chú Nguyễn Văn Lợi – công dân đầu tiên chào đời trong lòng địa đạo vào năm 1966.

Đứng trước cửa hầm số 3 hướng ra biển, chú Lợi nở nụ cười phúc hậu, gương mặt rạng rỡ nét phong trần của người con đất miền Trung. Chú nắm lấy tay tôi, dẫn bước vào không gian mát lạnh của lòng đất đỏ basalt. Chú chậm rãi kể, giọng nói trầm ấm nhưng đầy tự hào: “Cháu biết không, năm 1966, khi bom đạn Mỹ dội xuống Vĩnh Linh như trút nước, mẹ chú đã phải xuống đây để lánh nạn. Và ngay tại căn hầm hộ sinh dã chiến chật hẹp này, chú đã cất tiếng khóc chào đời dưới ánh đèn dầu leo lét. Tiếng khóc của chú lúc ấy không chỉ là niềm vui của gia đình, mà là biểu tượng cho sự sống bất diệt của người dân Vịnh Mốc trước quân thù.”

Theo chân chú đi sâu vào các tầng địa đạo, tôi không khỏi ngỡ ngàng trước sự sáng tạo của cha ông. Chú Lợi chỉ cho tôi từng hốc nhỏ chỉ rộng chừng 2-4 mét vuông – nơi từng là “tổ ấm” của cả một gia đình. Chú kể về những bữa cơm vội vàng, về những lớp học ê a tiếng trẻ thơ vang lên giữa tiếng bom rền.

Đặc biệt nhất là khi đứng trước trạm xá – nơi chú sinh ra. Chú bùi ngùi nhớ lại lời mẹ kể: “Lúc đó không có bông băng y tế đầy đủ, chỉ có tình thương và sự đùm bọc của bà con lối xóm. 17 đứa trẻ đã ra đời an toàn trong lòng đất này, không một ai gục ngã.” Nghe đến đó, tôi bỗng thấy sống mũi cay xè. Hóa ra, lòng đất mẹ không chỉ che chở cho những người lính cầm súng, mà còn là nôi nuôi dưỡng những mầm non tương lai cho đất nước.

Rời khỏi địa đạo, đứng giữa ánh nắng chan hòa và tiếng sóng vỗ rì rào của biển Cửa Tùng, chú Lợi nhìn xa xăm rồi nhắn nhủ: “Lịch sử không phải là quá khứ đã mất đi, nó nằm ngay dưới chân cháu, trong máu thịt của những người như chú. Hãy trân trọng hòa bình, cháu nhé!”

Cuộc gặp gỡ với chú Nguyễn Văn Lợi đã giúp tôi hiểu rằng, địa đạo Vịnh Mốc không chỉ là một kỳ tích kiến trúc quân sự, mà còn là một bản anh hùng ca về khát vọng sống và ý chí sắt đá của dân tộc Việt Nam.