câu chuyện lịch sử a4 (4)

Hiền Lương vọng về: Âm thanh của khát vọng thống nhất năm 1972

Sau khi Hiệp định Genève được ký kết vào ngày 20 tháng 7 năm 1954, Việt Nam tạm thời bị chia cắt thành hai miền Bắc - Nam tại vĩ tuyến 17. Sông Bến Hải và cầu Hiền Lương trở thành giới tuyến quân sự tạm thời, là ranh giới vật lý chia lìa hai miền đất nước. Lời hẹn về một cuộc tổng tuyển cử thống nhất sau hai năm đã không thành hiện thực, biến nơi đây thành "biên giới trên thực tế" trong suốt 21 năm đằng đẵng. Tại nơi đây đã tạo nên những cuộc chiến “ Vô tiền khoán hậu” trong lịch sử nước ta, không thể không kể đến cuộc đấu loa độc đáo của dân ta. Ông Nguyễn Huy Thục là một trong những nhân chứng tiêu biểu nhất trong cuộc chiến âm thanh đó. Ông kể lại rằng những cuộc đấu loa bắt đầu từ những chiếc loa pin nhỏ, sau đó nâng cấp dần lên quy mô khổng lồ. Chính quyền miền Nam được Mỹ trang bị dàn loa hiện đại, công suất lớn, đặt tại bờ Nam. Tiếng loa của họ át cả tiếng sóng, nhắm vào việc lung lạc ý chí của bộ đội và nhân dân miền Bắc. Để không lép vế, Trung ương đã quyết định tăng cường cho Hiền Lương dàn loa "khủng" từ Liên Xô. Ông Thục cùng các kỹ thuật viên đã lắp đặt cụm 20 chiếc loa, mỗi chiếc công suất 500W. Khi dàn loa này đồng loạt phát, âm thanh vang dội đến mức ở cách xa 10-15km vẫn nghe rõ mồn một. Ông Thục nhớ lại, mỗi lần loa phát là cả vùng giới tuyến rung chuyển, át hoàn toàn tiếng loa của đối phương. Nhiệm vụ của ông Thục và tổ truyền thanh không phải là chửi bới, mà là thuyết phục. Thay về những lời lẽ thô tục ông và đồng đội chọn cách phát các bài dân ca, những điệu hò Huế, hò khoan Lệ Thủy thiết tha. Đặc biệt nhất là chương trình "Tiếng hò trên dòng sông giới tuyến". Ông Thục chia sẻ rằng, có những đêm thanh vắng, khi tiếng loa bờ Bắc cất lên những câu hò về tình mẫu tử, tình quê hương, lính bờ Nam bên kia sông im phăng phắc để nghe. Nhiều người lính phía bên kia đã lén tìm cách gửi thư sang bờ Bắc hoặc đào ngũ vì quá nhớ nhà và nhận ra sự phi nghĩa của cuộc chiến. Vì dàn loa quá lợi hại, đối phương liên tục dùng pháo binh bắn phá hòng dập tắt tiếng nói của miền Bắc. Có lần, đạn pháo bắn trúng cột thép làm đứt dây truyền tín hiệu. Giữa lúc bom đạn mịt mù, ông Thục và các đồng chí kỹ thuật vẫn phải leo lên cột cao hàng chục mét để nối dây. Tinh thần thép: Ông kể: "Lúc đó không biết sợ là gì, chỉ nghĩ nếu loa tắt thì đồng bào bờ Nam sẽ thấy hụt hẫng, kẻ địch sẽ đắc thắng". Có những lúc loa bị thủng vì mảnh đạn, các ông dùng vỏ đồ hộp, miếng tôn vá tạm để âm thanh không bị rè. Ông thường kể về đoạn ký ức nhớ mãi trong những lần đi dọc bờ sông, thấy người dân bờ Nam giả vờ đi làm ruộng nhưng thực chất là đứng sát mép nước để nghe loa bờ Bắc. Sự kết nối: Tiếng loa của ông và đồng đội đã trở thành "sợi dây tâm linh" nối liền hai bờ. Nó cho người dân miền Nam thấy rằng miền Bắc vẫn luôn dõi theo họ, và cho lính đối phương thấy được sự thật về cuộc kháng chiến chính nghĩa của dân tộc. Dàn loa của ta mạnh đến mức, khi phát bản tin thời sự hoặc ca nhạc, các nhân viên kỹ thuật ở trạm phải dùng bông bịt tai lại vì áp lực âm thanh quá lớn có thể gây thủng màng nhĩ. Thế nhưng, tiếng loa ấy lại là "liều thuốc tinh thần" ngọt ngào nhất cho những người con đang khao khát về ngày thống nhất.