Câu chuyện lịch sử a4 (45)

Thành Cổ Quảng Trị và “Bản hòa tấu” 81 ngày đêm

Bên dòng Sông Thạch Hãn lặng lẽ chảy qua miền gió Lào cát trắng, Thành Cổ Quảng Trị hôm nay hiện lên với màu xanh của cỏ cây và sự tĩnh lặng trang nghiêm. Ít ai có thể hình dung rằng nơi bình yên ấy từng là chiến trường khốc liệt bậc nhất trong mùa hè năm 1972, nơi diễn ra cuộc chiến 81 ngày đêm đi vào lịch sử như một “bản hòa tấu” bi tráng của lòng yêu nước và sự hy sinh cao cả. Từ cuối tháng 6 đến giữa tháng 9 năm 1972, Thành Cổ phải hứng chịu hàng vạn tấn bom đạn. Mỗi tấc đất nơi đây đều oằn mình dưới khói lửa chiến tranh. Người ta thường nói rằng “mỗi mét vuông đất đều thấm máu chiến sĩ”, bởi biết bao người con tuổi mười tám, đôi mươi đã ngã xuống khi tuổi đời còn quá trẻ. Họ ra trận với ba lô con cóc trên vai, một khẩu súng trong tay và niềm tin sắt đá vào ngày đất nước hòa bình. Giữa “mưa bom bão đạn”, họ vẫn kiên cường bám trụ, biến nơi đây thành biểu tượng của ý chí quật cường và tinh thần bất khuất. Trong những nhân chứng còn sống, ông Nguyễn Văn Hợi là người thường được nhắc đến khi kể về những ngày tháng ấy. Giọng ông trầm lại mỗi lần hồi tưởng về những đêm vượt sông để tiếp tế cho chiến trường. Ông kể rằng, để đưa được lương thực, đạn dược vào Thành, các chiến sĩ phải vượt qua Sông Thạch Hãn trong mưa bom xối xả. Dòng sông khi ấy không còn hiền hòa mà đỏ lửa và khói. Có những chuyến đò lặng lẽ đi mà không bao giờ trở lại. Đồng đội của ông – nhiều người mãi mãi nằm lại nơi đáy nước sâu, hòa mình vào phù sa của dòng sông. Điều khiến người nghe không khỏi xúc động là mỗi năm, vào ngày 27/7 – Ngày Thương binh, Liệt sĩ – những người còn sống và thân nhân liệt sĩ lại trở về bên bờ sông để thả hoa tưởng niệm. Những cánh hoa trôi theo dòng nước, mang theo nỗi nhớ, sự tri ân và cả những lời hẹn còn dang dở. Lời nhắn nhủ của những người lính năm xưa vẫn vang lên đầy day dứt: “Đáy sông còn đó bạn tôi nằm.” Đó không chỉ là một câu nói, mà là nỗi đau lắng sâu qua năm tháng, là ký ức không thể phai mờ. Thế nhưng, khi kể về chiến tranh, ông Hợi không chỉ nói về mất mát. Ông nhắc đến cả tiếng cười giữa hầm hào, những câu chuyện quê nhà được kể vội trong khoảnh khắc yên tiếng bom, và niềm lạc quan kỳ lạ của những chàng trai trẻ giữa ranh giới sinh tử. Chính tinh thần ấy đã làm nên sức mạnh để họ đứng vững suốt 81 ngày đêm ác liệt. Ngày nay, giữa không gian trang nghiêm của Thành Cổ, tiếng chuông tưởng niệm ngân vang như nhắc nhở các thế hệ hôm nay về một thời máu lửa. “Bản hòa tấu” 81 ngày đêm năm ấy không chỉ là khúc tráng ca của chiến tranh, mà còn là lời nhắc về giá trị của hòa bình, về sự hy sinh thầm lặng của biết bao người con đất Việt. Đứng trước Thành Cổ, mỗi người càng thêm thấu hiểu rằng hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng máu xương của những người đã nằm lại – để đất nước được nở hoa trong yên bình.