Câu chuyện lịch sử a4 (54)

Thành Tân Sở và “Hịch Cần Vương giữa miền sơn cước”

Thành Tân Sở là căn cứ quan trọng của triều đình nhà Nguyễn sau biến cố kinh thành Huế năm 1885. Chính tại nơi đây, vua Hàm Nghi đã ban Chiếu Cần Vương, kêu gọi toàn dân đứng lên chống thực dân Pháp. Giữa núi rừng Cam Lộ, tòa thành đất năm xưa từng trở thành trung tâm của phong trào yêu nước lan rộng khắp cả nước.

• Nhân chứng sống tiêu biểu: Ông Nguyễn Văn Phúc – người cao niên tại huyện Cam Lộ, nhiều năm làm công tác bảo tồn và thuyết minh về di tích.

• Câu chuyện: Ông Phúc kể rằng thuở nhỏ, ông đã được cha ông truyền lại câu chuyện về những ngày vua Hàm Nghi và các đại thần dừng chân tại Thành Tân Sở. Trong hoàn cảnh đất nước nguy nan, giữa núi rừng heo hút, Chiếu Cần Vương được ban ra như một lời hiệu triệu non sông. Người dân quanh vùng âm thầm tiếp tế lương thực, che chở nghĩa quân, góp phần nuôi dưỡng phong trào yêu nước lan rộng. Mỗi năm, vào những dịp tưởng niệm phong trào Cần Vương, ông Phúc lại có mặt tại khu di tích, kể cho thế hệ trẻ nghe về một giai đoạn lịch sử bi tráng. Ông nói, dù thành quách nay chỉ còn nền móng và dấu tích rêu phong, nhưng tinh thần yêu nước thì chưa bao giờ phai nhạt.

• Chi tiết đắt giá: Ông Phúc thường nhắc lại lời truyền miệng của các bậc tiền nhân: “Núi còn đó, nước còn đây, lòng trung nghĩa không bao giờ mất.” Trong câu chuyện của ông không chỉ có thất bại và gian nan, mà còn có niềm tự hào về khí phách dân tộc. Những sĩ phu, nghĩa quân năm ấy tuy vũ khí thô sơ nhưng mang trong tim ý chí quật cường và khát vọng độc lập. Ngày nay, giữa không gian tĩnh lặng của Thành Tân Sở, gió núi vẫn thổi qua những nền thành cũ như mang theo âm hưởng của “Hịch Cần Vương” năm nào. Đứng trước di tích, mỗi người thêm thấu hiểu rằng lịch sử Quảng Trị không chỉ có những năm tháng chiến tranh hiện đại, mà còn có những trang sử chống ngoại xâm từ cuối thế kỷ XIX – nơi tinh thần yêu nước được hun đúc và truyền lại cho muôn đời sau.