câu chuyện lịch sử a4 (6)

Đứa con của lòng đất – Thế hệ đầu tiên của hầm sâu

Anh Nguyễn Khắc Vang là "công dân" đầu tiên được sinh ra trong lòng địa đạo Vịnh Mốc vào năm 1967. Câu chuyện của anh không chỉ là ký ức cá nhân mà còn là thước phim sống động nhất về một thế hệ lớn lên trong bóng tối của lòng đất nhưng rực rỡ tinh thần lạc quan. Anh kể lại rằng, cái tên Vang của anh được đặt gắn liền với một kỷ niệm lịch sử. Vào thời điểm mẹ anh chuyển dạ, bom đạn Mỹ dội xuống vùng đất Vĩnh Linh không ngớt. Cha mẹ đặt tên anh là Vang với hy vọng tiếng khóc chào đời của anh sẽ vang xa, át đi tiếng bom gầm rú, khẳng định sự sống vẫn tiếp diễn dù trong hoàn cảnh ngặt nghèo nhất. Anh ra đời tại một hầm hộ sinh nhỏ hẹp ở tầng 2 của địa đạo. Trong ký ức của mẹ anh kể lại, khi anh vừa cất tiếng khóc, cả địa đạo như bừng sáng. Những người hàng xóm dưới hầm dù đang lo sợ bom đạn cũng tranh thủ ghé qua, người cho nắm gạo, người cho mảnh vải để mừng "thiên thần địa đạo" đầu tiên. Tuổi thơ "không biết mặt trời" với anh Vang và những đứa trẻ cùng thời, khái niệm về "thế giới" rất khác biệt so với trẻ em bình thường. Anh kể rằng phần lớn thời gian thơ ấu của mình là ở dưới lòng đất. Đôi khi được cha mẹ cho lên mặt đất "hít thở" vào sáng sớm, anh cảm thấy chói lòa vì chưa quen với ánh sáng mặt trời. Ký ức đậm nét nhất của anh là mùi đất sét ẩm ướt và mùi khói đèn dầu lạc. Cả một thế hệ lớn lên với làn da xanh xao (do thiếu ánh nắng) và đôi mắt cực kỳ tinh tường trong bóng tối. Anh và các bạn thường lấy đất sét nặn thành hình trâu, bò, máy bay hay những khẩu súng đồ chơi. Địa đạo dài hun hút với những ngõ ngách trở thành "mê cung" khổng lồ cho những trò chơi trốn tìm của lũ trẻ. Anh Vang vẫn nhớ như in cảnh tượng những lớp học mẫu giáo, lớp vỡ lòng được tổ chức ngay trong lòng địa đạo. Anh thường xúc động khi kể về sự đùm bọc của bà con trong địa đạo: Những ngày mẹ anh thiếu sữa vì ăn uống kham khổ (chủ yếu là khoai sắn trộn cơm), anh đã lớn lên nhờ những giọt sữa sẻ chia từ những bà mẹ khác trong địa đạo. Ở dưới hầm, không có ranh giới giữa các gia đình. Mỗi hốc hầm là một nhà, nhưng bữa ăn có gì ngon cũng được chia nhau qua những vách ngăn đất mỏng manh. Sau năm 1972, khi chiến tranh bớt khốc liệt, anh Vang cùng gia đình mới thực sự "lên bờ" để sống cuộc đời bình thường. Tuy nhiên, địa đạo vẫn luôn là nhà, là gốc rễ. "Mỗi khi trở lại địa đạo, tôi vẫn cảm nhận được hơi ấm của đất. Đó không chỉ là hầm trú ẩn, đó là nơi nuôi dưỡng tâm hồn và bản lĩnh của chúng tôi." – Anh Vang chia sẻ. Hiện nay, anh Nguyễn Khắc Vang thường xuyên tham gia các buổi gặp mặt nhân chứng lịch sử để kể lại câu chuyện về "Thế hệ địa đạo", nhắc nhở thế hệ trẻ rằng: Ngay cả ở nơi tối tăm và khắc nghiệt nhất, sự sống và tình người vẫn có thể nảy mầm một cách kỳ diệu.