Câu chuyện lịch sử A4 (99)

THÀNH TÂN SỞ: TIẾNG VỌNG CẦN VƯƠNG GIỮA LÒNG ĐẤT LỬA

Nằm tại vùng đất Cam Chính, huyện Cam Lộ, Thành Tân Sở từng được triều đình nhà Nguyễn chọn làm kinh đô kháng chiến (kinh đô dự phòng). Đây là nơi vua Hàm Nghi – vị vua trẻ tuổi với lòng yêu nước nồng nàn – đã ban chiếu Cần Vương, thổi bùng ngọn lửa kháng Pháp trên khắp cả nước.

"Kinh đô" giữa rừng gió:

Vào những năm 1883 - 1885, khi vận nước nghìn cân treo sợi tóc, phái chủ chiến trong triều đình đã âm thầm xây dựng Tân Sở thành một căn cứ quân sự vững chắc. Giữa vùng đồi núi Cam Lộ, một tòa thành bằng đất với hệ thống hầm hào, kho lương, trại lính đã mọc lên, sẵn sàng cho một cuộc trường kỳ kháng chiến. Tân Sở không chỉ là một pháo đài, nó là biểu tượng của một triều đại không cúi đầu.

Nhân chứng lịch sử qua lời kể: Trần Văn Hòa

Để tìm một "nhân chứng" cho Thành Tân Sở, ta thường nghe câu chuyện từ các bậc cao niên ở vùng đất Cam Lộ, những người được thừa hưởng dòng máu của đội quân Cần Vương năm xưa. Tiêu biểu là những câu chuyện được lưu giữ qua lời kể của các cụ đồ, cụ giáo địa phương về những ngày vua Hàm Nghi tá túc tại đây.

"Ông cha chúng tôi kể lại rằng, ngày vua về Tân Sở, cả vùng Cam Lộ rúng động. Vua còn trẻ lắm, nhưng đôi mắt cương nghị lạ thường. Ngài không ở trong cung vàng điện ngọc mà cùng ăn, cùng ngủ với binh sĩ trong thành đất," một vị cao niên tại địa phương chia sẻ.

Chi tiết xúc động nhất thường được kể lại là hình ảnh vua Hàm Nghi quỳ trước bàn thờ bái tạ tổ tiên rồi tự tay viết bản Chiếu Cần Vương. Lời hịch đanh thép vang lên từ Tân Sở như một lời hiệu triệu linh thiêng, khiến hàng ngàn sĩ phu và nông dân áo vải sẵn sàng hy sinh để bảo vệ giang sơn.

Chi tiết đắt giá: Nắm đất đắp thành và lòng dân bền bỉ

Chi tiết "đắt giá" nhất tại di tích Thành Tân Sở chính là lòng dân. Khi thực dân Pháp đánh chiếm thành, chúng đã san phẳng mọi công trình, đốt cháy mọi kho tàng nhằm xóa sổ cái tên Tân Sở khỏi bản đồ.