Câu chuyện lịch sử Bùi Lâm
Đồng chí Bùi Lâm tên thật là Nguyễn Văn Dị, sinh ngày 15 tháng 3 năm 1905, tại xã Gia Hoà, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định. Xuất thân từ một gia đình nông dân nghèo, sớm có tinh thần yêu nước thương dân. Từ nhỏ, đồng chí đã theo cha ra Hải Phòng. Năm 16 tuổi Bùi Lâm đã xuống tàu làm thuỷ thủ cho hãng tàu buôn Pháp.
Đại chiến thế giới lần thứ nhất (1914-1918) ở châu Âu phong trào cách mạng lên cao, nhiều sự kiện lịch sử trọng đại đã xảy ra: Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917; cuộc binh biến của thuỷ thủ Pháp ở Hắc Hải để ủng hộ nhà nước Cộng hoà Xô Viết vừa ra đời; Nguyễn Ái Quốc đưa yêu sách đòi quyền tự quyết cho nhân dân Việt Nam tại Hội nghị Vécxay (năm 1919).
Năm 1922 tại Pháp, đồng chí được gặp Nguyễn Ái Quốc và đọc báo Người cùng khổ. Trong cuộc đời làm thuỷ thủ, Bùi Lâm được chứng kiến cảnh đồng bào ta bị thực dân Pháp bóc lột, đói khổ mà chúng cứ chuyên chở thóc gạo sang Pháp. Nguyễn Ái Quốc nghe Bùi Lâm kể mà ngồi lặng người đi. Người giao nhiệm vụ cho Bùi Lâm và các thuỷ thủ tổ chức đường dây liên lạc, chuyển tài liệu cách mạng về Việt Nam. Tháng 11/1925, Bùi Lâm gia nhập Đảng cộng sản Pháp. Cuối năm 1927, đồng chí được Đảng cộng sản Pháp cử đến Matxcơva học trường Đại học Phương Đông. Cuối năm 1929, Bùi Lâm về Sài Gòn, hoạt động trong tổ chức An Nam cộng sản Đảng, trực tiếp phụ trách Công đoàn. Khi Đảng cộng sản Đông Dương thành lập, đồng chí được bầu làm Uỷ viên Thường vụ Xứ uỷ Nam Kỳ. Tháng 2/1931, Bùi Lâm ra miền Bắc công tác và bị địch bắt ở Hải Phòng, kết án 5 năm tù khổ sai và đầy đi Côn Đảo.
Tháng 12/1936, mãn hạn tù đồng chí về Hải Phòng tiếp tục hoạt động cách mạng. Tháng 9/1941, Bùi Lâm lại bị bắt ở Thanh Hoá và bị thực dân Pháp giam cầm, tra tấn rất dã man. Thời gian trong tù, đồng chí luôn thể hiện là một đảng viên cộng sản kiên định, tin tưởng ở tiền đồ của cách mạng. Tháng 3/1945 Bùi Lâm đã vượt ngục, tích cực tham gia bảo vệ chính quyền cách mạng còn non trẻ. Ngày 14/2/1946, Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hoà ra sắc lệnh lập toà án quân sự và cử đồng chí phụ trách. Với trọng trách này, Bùi Lâm đã góp phần quan trọng thực hiện đường lối bảo vệ cách mạng của Đảng. Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, đồng chí phụ trách Toà án Quân sự liên khu III và Toà án nhân dân Liên khu. Từ năm 1954 đến năm 1957, Bùi Lâm giữ chức Giám đốc Vụ Hành chính Tư pháp và năm 1958 Viện Trưởng Viện Công tố Trung ương. Năm 1960, đồng chí trúng cử đại biểu quốc hội khoá II và được cử làm Đại sứ đặc mệnh toàn quyền tại nước Cộng hoà nhân dân Bungari và Đại sứ đặc mệnh toàn quyền tại nước Cộng hoà Dân chủ Đức (năm 1964). Sau khi về nước Bùi Lâm được cử giữ chức Phó Viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao…Ngày 10/5/1974 đồng chí qua đời.
Trong cuộc đời hoạt động, đồng chí đã được Đảng và Nhà nước ta đánh giá là một chiến sĩ cách mạng kiên cường, trung thành tuyệt đối với Đảng, với sự nghiệp cách mạng, bất cứ cương vị nào cũng đều hoàn thành nhiệm vụ một cách xuất sắc.
