Câu chuyện lịch sử Đào Văn Thê
Đồng chí Đào Văn Thê sinh năm 1909, là người thôn Thượng, xã Cổ Am, huyện Vĩnh Bảo thành phố Hải Phòng. Đồng chí sinh ra trong một gia đình quan lại. Cha là Đào Văn Đạo, đỗ cử nhân, được bổ nhiệm làm tri huyện ở nhiều nơi. Mẹ là bà Ngô Thị Phán, người làng Linh Đông, xã Tiền Phong, huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng.
Thuở nhỏ, Đào Văn Thê được gia đình cho đi học xa: từ trường huyện rồi trường ở Ninh Giang, tỉnh Hải Dương và sau đó là trường Thành Chung, tỉnh Nam Định. Khi học hết lớp Đệ nhị, đồng chí đã xây dựng gia đình nhưng chưa sinh được người con nào. Vào những năm 1927 - 1928, hai người em ruột của đồng chí là Đào Văn Lĩnh và Đào Văn Chiểu đang dạy học ở nội thành Hải Phòng đã tham gia và là đảng viên Việt Nam Quốc dân Đảng lớp đầu. Đối với Đào Văn Lĩnh, thời gian học ở trường Sư phạm Hà Nội đã kết bạn với Nguyễn Thái Học (lãnh tụ Việt Nam Quốc dân Đảng) và tham gia nhóm 'Nam đồng Thư xã'. Đào Văn Lĩnh là người Cổ Am đầu tiên tham gia Việt Nam Quốc dân Đảng và là thành viên trong tỉnh bộ Việt Nam Quốc dân Đảng ở Hải Phòng.
Năm 1927, Đào Văn Lĩnh về quê (Cổ Am) tuyên truyền tôn chỉ mục đích của Đảng này để tổ chức thành lập Việt Nam Quốc dân Đảng ở Cổ Am. Đầu năm 1928 thì tổ chức Việt Nam Quốc dân Đảng ở Cổ Am thành lập với gần 20 đảng viên. Thời kỳ đầu, tổ chức có tên là “Tứ dân liên hiệp đoàn” và Đào Văn Thê cũng là một trong số những đảng viên đầu tiên của chi bộ Cổ Am.
Tháng 7/1929, Đào Văn Lĩnh và Đào Văn Chiểu bị mật thám bắt ở Hải Phòng. Đào Văn Thê được lãnh trách nhiệm thay Đào Văn Lĩnh, giữ vững sự chỉ đạo của tỉnh bộ Việt Nam Quốc dân Đảng Hải Phòng với chi bộ ở Cổ Am và Vĩnh Bảo, Phụ Dực (Thái Bình).
Cuối năm 1929, ở Vĩnh Bảo đã có thêm 5 chi bộ Việt Nam Quốc dân Đảng nữa được thành lập. Đào Văn Thê là người trực tiếp truyền đạt mọi chỉ thị của tỉnh bộ Việt Nam Quốc dân Đảng Hải Phòng đến từng chi bộ này.
Đầu tháng 2/1930, Đào Văn Thê về truyền đạt lệnh khởi nghĩa giành chính quyền tại Vĩnh Bảo và huyện Phụ Dực (Thái Bình). Lúc đó, chi bộ Cổ Am do Trần Quang Diệu lĩnh trách nhiệm chỉ huy khởi nghĩa, cướp chính quyền ở Vĩnh Bảo. Còn Đào Văn Thê chịu trách nhiệm chỉ huy khởi nghĩa cướp chính quyền ở huyện Phụ Dực. Cuộc khởi nghĩa, cướp chính quyền ở Phụ Dực do Đào Văn Thê chỉ huy đã chiếm và làm chủ huyện đường, tước khí giới của lính cơ, đốt hết sổ sách và giấy tờ của địch. Sau đó, quân khởi nghĩa kéo ra ngoài chờ lệnh phối hợp với quân khởi nghĩa ở Vĩnh Bảo. Nhưng khi được tin quân khởi nghĩa ở Vĩnh Bảo bị thực dân Pháp điên cuồng đàn áp thì quân khởi nghĩa ở Phụ Dực đã tự giải tán.
Đào Văn Thê phải lánh về gia đình bên quê mẹ (xã Tiền Phong, huyện Vĩnh Bảo) ẩn náu, tiếp tục hoạt động. Nhưng sau đó bị bại lộ, giặc Pháp đã về làng Linh Đông để bắt đồng chí, kẻ thù đã đưa Đào Văn Thê và một số đồng chí đi đày ở Côn Đảo. Tại những chuồng cọp này, cả 5 anh em Đào Văn Thê (3 anh em trai và 2 anh em rể) đều bị tống ngục với mức án tù khổ sai. Đào Văn Lĩnh, sau nhiều trận đòn tra tấn dã man của kẻ thù đã hi sinh tại Côn Đảo. Còn Đào Văn Thê, vào đầu năm 1936, trong chuyến vượt ngục bằng bè, mảng đồng chí đã hi sinh giữa biển cả.
Cuộc đời và sự hi sinh của anh em Đào Văn Thê mãi mãi còn đọng lại trong lòng nhân dân đất Cổ Am Vĩnh Bảo nói riêng, thành phố Hải Phòng nói chung về tấm gương bất khuất trước kẻ thù, anh em đồng chí đã giành trọn cuộc đời cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.
