Câu chuyện lịch sử Đỗ Ngọc Du
Đỗ Ngọc Du khi tham gia hoạt động cách mạng lấy bí danh là Phiếm Chu. Đồng chí sinh ngày 20/12/1907 ở tỉnh Hải Dương, cha là Đỗ Ngọc Tiên làm thư ký Sở Giao thông công chính. Mẹ là bà Nguyễn Thị Quán làm nghề buôn bán. Quê gốc ở làng Tó tức làng Tả Thanh Oai tỉnh Hà Đông nay là thành phố Hà Nội.
Từ năm 1919 đến năm 1923, Đỗ Ngọc Du học tiểu học Pháp Việt ở Hải Dương. Năm học 1923- 1924 trúng tuyển được vào trường Trung học Bảo Hộ, thường gọi là trường Bưởi. Tại đây, đồng chí giao du với nhiều bạn học có tinh thần yêu nước như Trịnh Đình Cửu, Nguyễn Tường Loan, Đỗ Đình Thọ, Vũ Ngọc Kim...Vì tham gia sôi nổi phong trào để tang cụ Phan Chu Trinh với các bạn cùng truờng nên Đỗ Ngọc Du cũng bị đuổi học. Năm 1926, đồng chí cùng Dương Hạc Đính, Nguyễn Tuân tức Kim Tôn, Nguyễn Đức Căn được giới thiệu sang Quảng Châu theo học lớp đào tạo cán bộ cách mạng do Nguyễn ái Quốc mở. Sau khi học hết khoá đào tạo, Đỗ Ngọc Du và Nguyễn Văn Quảng được cử về nước xây dựng tổ chức Thanh niên Cách mạng đồng chí Hội ở Hải Phòng. Nữ hộ sinh Nguyễn Thị Vinh, Nguyễn Thị Hiển, Trần Thị Phụng... là những hội viên lớp đầu do hai người tuyên truyền và kết nạp. Năm 1927 Đỗ Ngọc Du vào Đà Lạt thăm người anh ruột là Đỗ Ngọc Thiệp đang làm ăn ở đây. Tận dụng thời cơ đến, Đỗ Ngọc Du đã tuyên truyền cách mạng trong học sinh. Năm 1928, Kỳ bộ Bắc Kỳ Thanh niên cách mạng đồng chí Hội thành lập; tháng 2/1929, Đỗ Ngọc Du được điều về Hà nội. Tháng 3/1929, đồng chí cùng một số đồng chí họp tại nhà số 5D phố Hàm Long (Hà Nội) quyết định thành lập chi bộ Cộng sản đầu tiên ở trong nước để chuẩn bị cho việc thành lập Đảng Cộng sản. Tiếp đó, ngày 17/6/1930, Đỗ Ngọc Du lại tham gia thành lập Đảng Cộng sản Đông Dương tại số nhà 312 phố Khâm Thiên. Tại hội nghị, đồng chí được bầu vào Ban chấp hành Trung ương lâm thời, phụ trách Ban giao thông và Ban tài chính của Đảng, trực tiếp làm Bí thư Thành uỷ Hà Nội, Bí thư Xứ uỷ Bắc Kỳ. Đỗ Ngọc Du đã triển khai công tác củng cố phát triển cơ sở cách mạng ở Hải Phòng, Hà Nội, Nam Định, Vùng mỏ... cơ sở Ban giao thông, Ban tài chính của Đảng đặt tại Hải Phòng. Cuối tháng 10/1929, Đảng điều đồng chí sang Hồng Kông, Thượng Hải công tác bên cạnh Nguyễn ái Quốc, phụ trách việc tuyên truyền giác ngộ binh lính người Việt, cùng Nguyễn Lương Bằng xuất bản tờ 'Hồng Quân' và tờ 'Kèn gọi lính' bằng tiếng Pháp.
Tháng 6/1931, Đỗ Ngọc Du bị bắt ở Thượng Hải, giải về Sài Gòn, rồi đưa ra giam ở nhà tù Hoả Lò. Toà án Hải Dương kết án đày lên Sơn La, cuối năm 1933 đầy ra Côn Đảo. Năm 1936 chính quyền đô hộ phải ân xá, nhưng bắt quản thúc ở Hà Nội. Hậu quả của tra tấn và chế độ hà khắc của nhà tù đế quốc khiến Đỗ Ngọc Du mắc bệnh lao phổi, qua đời ngày 12/1/1938.
