Câu chuyện lịch sử Hang Lèn Hà – A80
Hang Lèn Hà nằm ở thôn Lèn Hà, xã Thanh Hóa, huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình. Trong những năm tháng chiến tranh chống Mỹ, nơi đây là trạm giao liên – thông tin A80 thuộc đường dây 559, một “mắt xích” cực kỳ quan trọng đảm bảo thông tin liên lạc từ hậu phương miền Bắc vào chiến trường miền Nam.
Câu chuyện lịch sử Hang Lèn Hà – A80
Hang Lèn Hà nằm ở thôn Lèn Hà, xã Thanh Hóa, huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình. Trong những năm tháng chiến tranh chống Mỹ, nơi đây là trạm giao liên – thông tin A80 thuộc đường dây 559, một “mắt xích” cực kỳ quan trọng đảm bảo thông tin liên lạc từ hậu phương miền Bắc vào chiến trường miền Nam.
Từ năm 1966 – 1973, tại hang Lèn Hà, lực lượng thông tin liên lạc và thanh niên xung phong đóng quân, bám trụ, vận hành hệ thống thông tin dây trần 24/24 giờ để kịp thời truyền lệnh, báo cáo, mật điện ra tiền tuyến. Công việc tưởng chừng âm thầm này lại là mạch máu chiến trường, và vì thế Mỹ đã nhiều lần đánh phá dữ dội để triệt hạ.
Trận bom định mệnh ngày 02/7/1972
Đây là dấu mốc bi tráng nhất gắn với Hang Lèn Hà.
Ngày hôm ấy, khi các chiến sĩ đang miệt mài trực máy và sửa chữa đường dây trong hang, máy bay Mỹ phát hiện vị trí và bất ngờ ném bom. Chỉ trong giây lát, cửa hang bị sập, đá lớn bịt kín toàn bộ lối vào, khiến các chiến sĩ bên trong không thể thoát ra.
Trong trận bom ấy, 13 chiến sĩ thông tin trẻ tuổi đã anh dũng hy sinh. Họ phần lớn chỉ từ 18–22 tuổi, nhiều người chưa kịp một lần trở về quê thăm mẹ.
Khi lực lượng cứu hộ đến, mọi nỗ lực đào bới đều vô vọng do hang quá sâu và bom tiếp tục rải xuống. Mãi đến sau ngày hòa bình, hài cốt các anh chị mới được tìm thấy và đưa về nghĩa trang liệt sĩ.
Những con người trở thành huyền thoại
Trong số 13 liệt sĩ, nhiều câu chuyện đã trở thành biểu tượng:
Có chiến sĩ trước lúc hy sinh vẫn ôm chặt máy, giữ đường dây thông suốt.
Có người cởi áo bông che lên máy để bảo vệ thiết bị trước các trận bom rung chuyển.
Nhiều lá thư của các chị còn dang dở, giấy đã ngả vàng nhưng vẫn còn nguyên mùi thuốc súng và khói bom.
Tinh thần “Sống bám máy, chết bám dây” của họ được xem như biểu tượng của lực lượng thông tin liên lạc Trường Sơn.
Hang Lèn Hà hôm nay
Hiện nay, Hang Lèn Hà (A80) đã trở thành di tích lịch sử cấp quốc gia, là một điểm đến tri ân và giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ. Tại đây có:
Nhà bia tưởng niệm 13 liệt sĩ thông tin
Con đường dẫn vào hang, vẫn còn dấu bom đạn
Không gian rừng núi Trường Sơn gợi nhớ thời khói lửa năm xưa
