Câu chuyện lịch sử Hoàng Đình Giong
Hoàng Đình Giong sinh năm 1902 trong một gia đình nông dân, dân tộc Tày, bản Nà Toàn, xã Xuân Phách, nay là xã Đề Thám và một phần xã Vinh Quang, huyện Hòa An, tỉnh Cao Bằng. Sớm có tư tưởng yêu nước, chống Pháp, năm 1925, Hoàng Đình Giong đã tham gia phong trào đấu tranh của học sinh đòi thả Phan Bội Châu, để tang Phan Chu Trinh nên bị đuổi học.
Năm 1928, Hoàng Đình Giong được kết nạp vào tổ chức Việt Nam Cách mạng Thanh niên, cuối năm 1929, được kết nạp vào Đảng.
Tháng 7-1933, được Đảng giao nhiệm vụ, Hoàng Đình Giong bí mật xuống Hải Phòng, Hồng Gai gây dựng lại cơ sở. Tại Hải Phòng, Hoàng Đình Giong bắt liên lạc với hai đảng viên Rệu và Thanh để gây dựng lại cơ sở Đảng. Giữa năm 1934, lại về Hải Phòng, thành lập chi bộ Đảng. Cuối năm 1934, Hoàng Đình Giong ra nước ngoài nhận nhiệm vụ mới. Từ chi bộ do đồng chí gây dựng lại, những năm 1934-1935, cơ sở của Đảng bộ Hải Phòng dần được khôi phục và lãnh đạo phong trào đấu tranh của công nhân Cảng, Máy Tơ, phong trào đấu tranh đòi thả tù chính trị.
Sau Đại hội Đảng lần thứ nhất (năm 1935), Hoàng Đình Giong lại được cử về phụ trách Hải Phòng. Ngày 4-2-1936, đồng chí cùng nữ đồng chí Vọng Bình về kiểm tra phong trào ở Hải Phòng và bị địch bắt, kết án 5 năm tù và bị giam cầm ở các nhà tù Cao Bằng, Hỏa Lò (Hà Nội), căng Bắc Mê (Hà Giang) nhà tù Sơn La, sau đó bị đày biệt xứ đi Mađagatsca (châu Phi).
Tại Mađagatsca, Hoàng Đình Giong cùng một số chiến sĩ cộng sản Việt Nam (bạn tù) lấy danh nghĩa Đồng minh chống phát xít nên được chính phủ Anh cho phép về nước tìm hiểu tình hình. Sau khi được không quân Anh chở máy bay nhảy dù xuống Cao Bằng, Hoàng Đình Giong liên hệ được với tổ chức, tích cực hoạt động và có công lớn trong tổ chức thắng lợi Cách mạng Tháng Tám năm 1945 ở Cao Bằng.
Cuộc Nam bộ kháng chiến bắt đầu (23- 9- 1945), Hoàng Đình Giong được cử giữ chức Chỉ huy trưởng đoàn quân Nam tiến, Ủy viên Chính trị quân đội miền Nam với bí danh là Vũ Đức, sau đó là Khu trưởng khu 9.
Tháng 9-1946, Hoàng Đình Giong được lệnh ra Bắc. Ra đến Ninh Thuận, lại được Ủy ban Nam bộ kháng chiến bổ nhiệm là khu trưởng khu 6. Tháng 3-1947, cơ quan chỉ huy Khu 6 bị địch tập kích bất ngờ, Hoàng Đình Giong đã anh dũng hy sinh.
