Câu chuyện lịch sử kể về Lao Chải

Nhiều thế kỷ trước, đại ngàn Tây Bắc vẫn còn là vùng rừng thiêng nước độc, chỉ có tiếng thú dữ gầm vang. Từ phía Bắc xa xôi, những dòng họ người Mông dắt díu nhau thực hiện một cuộc thiên di vĩ đại xuyên qua những cánh rừng rậm rạp. Họ đi mãi, vượt qua những đỉnh núi cao vút quanh năm mây phủ, cho đến khi trước mắt hiện ra một thung lũng rộng lớn được bao bọc bởi những vách đá dựng đứng, có dòng suối mát lành chảy qua.

Họ quyết định dừng chân, cắm cọc dựng nhà và đặt tên cho vùng đất này là Lao Chải, theo tiếng Mông có nghĩa là "Làng Cũ" hoặc "Bản Cũ". Tên gọi ấy như một lời thề sắt son của tổ tiên gửi lại cho con cháu: Dù đi đâu, về đâu, đây sẽ là cội nguồn, là mảnh đất linh thiêng phải gìn giữ đời đời. Những nét khắc bí ẩn trên các phiến đá sa thạch tại bản Xéo Dì Hồ chính là những dòng nhật ký đầu tiên bằng đá mà cha ông để lại, đánh dấu chủ quyền của người Mông giữa trời đất.

Những ngày đầu lập bản, Lao Chải thử thách lòng người bằng cái đói và cái rét cực hạn. Địa hình vách núi dốc đứng khiến hạt ngô tra xuống nương rẫy gặp mưa lớn là trôi tuột xuống vực sâu. Không chịu khuất phục trước số phận, người Mông Lao Chải đã làm nên một điều phi thường: họ chọn bạt núi để làm ruộng nước.

Bằng những cây cuốc bướm thô sơ và đôi bàn tay chai sần, đàn ông, đàn bà Lao Chải hì hục bạt từng thớ đất dọc theo triền dốc, xếp đá làm bờ để giữ đất. Cái khó nhất là nguồn nước. Họ đã nghĩ ra cách hạ những cây vầu, cây tre lớn trong rừng già, đục rỗng ruột để làm thành hàng ngàn mét ống dẫn, nối từ những khe suối tít trên đỉnh núi cao vượt qua những vực sâu thăm thẳm để dẫn nước về ruộng.

Qua hàng trăm năm nối tiếp nhau, người đi trước ngã xuống, người đi sau truyền tay cuốc, họ đã biến những ngọn đồi trọc hoang vu thành những thửa ruộng bậc thang kỳ vĩ uốn lượn như dải lụa vàng óng ả. Đó không chỉ là nơi cho hạt gạo, mà là biểu tượng của ý chí cải tạo thiên nhiên vĩ đại của con người.

Bình yên không ở lại lâu với "Bản Cũ". Nằm ở vị trí phên dậu chiến lược, Lao Chải từng trải qua những năm tháng đen tối dưới ách áp bức của các chúa đất phong kiến, rồi đến gót giày viễn chinh của thực dân Pháp và sự quấy nhiễu của các toán phỉ tàn bạo.

Nhưng người Lao Chải có cái gan lớn như con gấu rừng, có lòng trung kiên như đá núi Hoàng Liên Sơn. Khi tiếng súng kháng chiến bùng nổ, theo lời gọi của Đảng và Bác Hồ, những chàng trai người Mông dũng cảm đã thành lập các đội du kích. Với cây súng kíp trên vai và những chiếc bẫy đá hiểm trở nơi vách núi, họ đã bẻ gãy nhiều trận càn quét của kẻ thù.

Bà con kiên quyết thực hiện "tiêu thổ kháng chiến", không để một hạt ngô rơi vào tay giặc. Họ bí mật đào hầm nuôi giấu cán bộ, đêm đêm gùi lương thực vượt qua những lối mòn mịt mù sương gió để tiếp tế cho bộ đội chủ lực tiễu phỉ, giữ vững bình yên cho vùng cao Tây Bắc.

Lịch sử sang trang, những năm tháng bom đạn đi qua, Lao Chải đón nhận luồng sinh khí mới của thời đại đổi mới. Bản làng chấm dứt hoàn toàn cuộc sống du canh du cư lạc hậu. Dưới sự dẫn dắt của các chi bộ Đảng vùng cao, những con đường mòn đất dốc năm xưa nay đã được bê tông hóa vững chãi vươn tới từng bản xa.

Những thửa ruộng bậc thang do cha ông khai phá bằng máu và mồ hôi năm xưa, nay đã được vinh danh là Danh thắng quốc gia đặc biệt. Người dân Lao Chải hôm nay không còn phải chịu cái đói, họ đã biết làm homestay, đón những người khách từ khắp nơi trên thế giới đến để chiêm ngưỡng vẻ đẹp kỳ vĩ của quê hương mình.

Dưới bóng hoàng hôn buông xuống trên những tầng mây, tiếng khèn Mông của những chàng trai vẫn vang lên trầm bổng, hòa cùng tiếng cười của lũ trẻ ríu rít đến trường học chữ. Câu chuyện về Lao Chải – "Bản Cũ" năm xưa – vẫn đang được viết tiếp đầy kiêu hãnh, như một bài ca bất tử về sức sống mãnh liệt của con người trên đỉnh núi cao.