Câu chuyện lịch sử Nguyễn Thị Ngọc Mùi
Bà Nguyễn Thị Ngọc Mùi sinh năm 1918, xuất thân trong một gia đình nhà nho nghèo, quê xã Kỳ Côi, huyện Tứ Kỳ, Hải Dương.
Nguyễn Thị Ngọc Mùi đã được thừa hưởng sự hiếu học từ người cha, được cha tìm thầy về dạy học tại nhà. Thầy giáo Nguyễn Duy Bình luôn động viên khích lệ cũng như ấp ủ trong đồng chí một hoài bão lớn. Cái tên trường “Hoài Bão” làm cho đồng chí ghi nhớ suốt tuổi thanh niên. Vì vậy, Nguyễn Thị Ngọc Mùi ra sức học tập và vươn lên. Năm 1936, một quyết định quan trọng đã làm thay đổi cuộc đời đồng chí. Ngọc Mùi nhận được lá thư của người phụ nữ chưa hề quên biết, nhờ và mong bà hãy cùng với chồng mình tiếp tục sự nghiệp kinh doanh. Sự gửi gắm đó đã tác động rất mạnh và làm thay đổi cuộc đời Ngọc Mùi. Bà quyết định trở thành vợ của ông chủ hãng sơn nổi tiếng trên đất Hải Phòng – ông Nguyễn Sơn Hà.
Là người phụ nữ thông thạo tiếng Pháp, ngoài việc thay chồng chăm sóc gia đình, bà đã cùng chồng phát triển sự nghiệp kinh doanh. Chồng là người có quan hệ rộng trong giới kinh doanh cũng như với các tổ chức cách mạng; bà luôn sát cánh cùng chồng tham gia các hoạt động xã hội. Những năm 1936 – 1939, phong trào đòi tự do - dân chủ, cơm áo - hòa bình do Đảng lãnh đạo diễn ra sôi nổi, bà đã cùng gia đình tích cực tham gia và giúp đỡ những hoạt động dân chủ. Đầu năm 1945, do chính sách bóc lột hà khắc của phát xít Nhật – Pháp đã dẫn đến nạn đói khủng khiếp, giết chết hơn 2 triệu đồng bào. Trước tình cảnh đó, Ngọc Mùi và gia đình đã đem thóc gạo ở ấp Kinh Chủ (xã Phạm Sư Mạnh, Kinh Môn, Hải Dương) về Hải Phòng phân phát cho anh em công nhân và tự nguyện quyên góp tiền mua gạo nấu cháo cứu đói cho người dân ở 7 nơi trong thành phố. Khi gạo trong kho không đủ để nấu cháo, bà cùng mọi người đi quyên góp gạo, tấm, cám để làm bánh mang đi cứu đói. Trước cảnh tượng trẻ em chết đói, Ngọc Mùi đã bàn với chồng đứng ra lập trường Dục Anh, ở số nhà 46 phố Lạch Tray, để nuôi dạy trẻ mồ côi. Nhiều trẻ trong trường này sau trở thành những chiến sĩ cách mạng, những người có ích trong xã hội. Bà còn tích cực tham gia phong trào phụ nữ thành phố, nhất là trong những ngày Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945. Ngày 23/8/1945, chính quyền cách mạng lâm thời thành phố Hải Phòng ra mắt đồng bào trong cuộc mít tinh tại Nhà hát thành phố. Bà được cử làm Ủy viên Ủy ban Cách mạng, đại diện giới tư sản, phụ trách công tác xã hội. Cách mạng thành công, chính quyền non trẻ đứng trước muôn vàn khó khăn. Để giải quyết thiếu thốn về tài chính, Chủ tịch Hồ Chí Minh phát động “Tuần lễ vàng”. Hưởng ứng và cùng chung sức với nhân dân cả nước, gia đình bà đã cùng với đồng bào Hải Phòng - Kiến An đóng góp được 1500 lượng vàng, bạc và hàng triệu đồng cho Chính phủ.
Thực dân Pháp đánh chiếm Hải Phòng ngày 20/11/1946. Gia đình bà đã bỏ lại tất cả tài sản, rời về Kính Chủ. Tại đây, bà liên lạc với “Ban di cư”, thành lập trại “Đìa Muối” đón đồng bào Hải Phòng tản cư. Ngọc Mùi đã chủ động bàn với người quản lý ấp Kính Chủ tặng trại 2 tấn thóc và 7 con trâu để bà con làm kế sinh nhai, còn gia đình bà lại tiếp tục bôn ba đến vùng Đông Triều, Hạ Triểu, Phú Bình, vào Đồng Bầm, Thái Lồ, rồi lên Thái Nguyên,…vượt mọi gian khó, phát nương làm rẫy, trồng lúa gạo, khoai sắn,…vừa phục vụ đời sống gia đình, vừa phục vụ cho kháng chiến. Tại Thái Nguyên, bà được bầu làm Hội trưởng Hội phụ nữ tỉnh Thái Nguyên và đỡ đầu cho hai tiểu đoàn Bình Ca và Phủ Thông do Trung ương Hội phụ nữ đảm nhiệm. Tại nơi tản cư, chồng bà đã cùng một số bạn mở nhà máy sản xuất đường. Không có tiền, ông đã bàn với vợ bán mảnh đất còn lại của gia đình để lấy vốn làm ăn. Tin tưởng và luôn ủng hộ chồng trong sự nghiệp, bà không đắn đo suy nghĩ mà đã hết lòng ủng hộ chồng đóng góp cho kháng chiến. Với những đóng góp to lớn đó, bà vinh dự được cử đi dự đại hội Chiến sĩ thi đua toàn quốc, được gặp Bác Hồ. Kháng chiến thành công, bà cùng gia đình trở về Hải Phòng sống một cuộc sống bình dị như bao gia đình khác. Những đồng tiền cuối cùng của gia đình, bà cũng đã dâng hiến cho Tổ quốc, góp phần chia sẻ khó khăn với Chính phủ, với người dân trong thời kỳ khôi phục kinh tế, xây dựng thành phố.
Những đóng góp cho sự nghiệp giải phóng dân tộc của bà Nguyễn Thị Ngọc Mùi luôn là niềm tự hào của những người phụ nữ Việt Nam, của nhân dân Hải Phòng. Bà mất năm 1997, hưởng thọ 80 tuổi.
