Câu chuyện lịch sử Nguyễn Văn Kiến
Nguyễn Văn Kiến, sinh năm 1926 trong một gia đình cố nông, bố mẹ và bản thân ông phải đi làm tá điền cho địa chủ tại thôn Đông Cầu, xã Minh Đức, huyện Tiên Lãng, thành phố Hải Phòng (nay là khu 6, thị trấn Tiên Lãng, huyện Tiên Lãng, thành phố Hải Phòng).
Không chịu cảnh bất công, áp bức bóc lột và với ý chí căm thù đế quốc, phong kiến, tháng 8 năm 1945, ông tham gia lực lượng vũ trang (Đội tự vệ cứu quốc). Cuối năm 1945, ông xung phong vào đội quyết tử của tỉnh Kiến An. Ông luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm, học tập và rèn luyện, có ý thức tổ chức tốt. Về địa phương trực tiếp huấn luyện đội tự vệ cứu quốc thôn Đông Cầu; cuối năm 1946, ông được giao nhiệm vụ Trung đội trưởng du kích. Ngay sau đó, trung đội được lệnh lên đường tham gia chiến đấu, bảo vệ thị xã Kiến An. Năm 1947, địch chiếm đóng hai huyện An Lão và Kiến Thụy, dọc theo triền sông Văn Úc, chúng đóng đồn bốt, thường xuyên nã súng sang bờ sông bên Tiên Lãng, trực tiếp là thôn Đông Cầu, gây thương vong, cản trở việc lao động sản xuất của nhân dân địa phương. Được cấp trên giao nhiệm vụ, ông đã chỉ huy lực lượng du kích vượt sông Văn Úc, sang phối hợp với du kích xã Chiến Thắng (huyện An Lão) tập kích đồn địch ở thôn Kim Côn, triệt phá đường giao thông, phương tiện thông tin liên lạc của địch, tiêu diệt 6 tên địch, thu 2 khẩu tiểu liên và nhiều đồ dùng quân sự. Trong công tác cũng như các trận chiến đấu, ông Nguyễn Văn Kiến luôn thể hiện tinh thần gương mẫu và ý chí kiên cường, cùng đồng đội lập nhiều chiến công. Tháng 9 năm 1947, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam.
Năm 1948, lực lượng du kích do ông chỉ huy đã phối hợp với bộ đội của tỉnh Kiến An, đánh tan trận càn của địch vào khu vực xã Quang Phục, tiêu diệt 7 tên, buộc chúng phải rút ra ngoài đê.
Tháng 9 năm 1949, địch mở trận càn vào huyện Vĩnh Bảo và xã Kiến Thiết, huyện Tiên Lãng. Ông được giao trực tiếp chỉ huy một tiểu đội du kích mũi nhọn phục kích đánh địch bằng mìn. Trận địa được bố trí gần bờ đê bến Khuể, lối đi vào thôn Đông Cầu. Mìn nổ, năm tên địch bị tiêu diệt tại chỗ, trong đó có một tên quan tư chỉ huy và nhiều binh lính khác bị thương, số còn lại tháo chạy xuống đò Khuể rút về Hải Phòng. Tháng 1 năm 1950, địch huy động một lực lượng lớn bộ binh có xe lội nước, tàu chiến, phi pháo yểm trợ, chia làm nhiều mũi đánh chiếm huyện Tiên Lãng. Từ đó chúng đẩy mạnh càn quét vào các làng xã. Nguyễn Văn Kiến được cử làm Xã đội trưởng, tập trung động viên du kích đẩy mạnh hoạt động phá tề, trừ gian.
Tháng 10 năm 1950, quân Pháp dùng lực lượng lớn chia làm nhiều mũi tấn công vào thôn Đông Cầu càn quét, cướp phá. Do không cân sức và để bảo toàn lực lượng, các đồng chí được lệnh xuống hầm bí mật. Khi địch càn vào làng, phát hiện đường hầm bí mật, chúng cho tay sai cuốc hầm. Ba du kích, trong đó có ông - Xã đội trưởng đã dùng lựu đạn ném vào đội hình của địch. Chúng điên cuồng xả đạn vào hầm làm 2 đồng đội hy sinh, ông bị thương và bị địch bắt. Bị tra tấn dã man, chết đi sống lại nhiều lần, nhưng ông vẫn một mực không khai báo. Ngày hôm sau, chúng áp giải ông trở lại thôn Đông Cầu, tập trung nhân dân và tiếp tục tra tấn dã man để uy hiếp tinh thần đấu tranh của nhân dân. Nguyễn Văn Kiến dõng dạc tuyên bố: “Chúng mày không bao giờ mua chuộc, dụ dỗ và khai thác được gì ở tao. Dù tao có chết nhưng tao vẫn còn nhiều đồng đội, đồng chí như tao, chúng tao sẽ chiến đấu đến cùng để tiêu diệt bọn bán nước chúng mày”. Sau nhiều lần tra tấn rồi mua chuộc, dụ dỗ không lay chuyển được ý chí người đảng viên Cộng sản kiên cường, bọn chúng đã sát hại ông. Trước khi hy sinh, ông giơ tay hô to: “Hồ Chí Minh muôn năm! Đả đảo bọn chó săn bán nước”.
Tên quận trưởng điên cuồng sai lính chặt cánh tay của ông. Bị địch chặt cánh tay, ông liên tục chửi rủa tên quận trưởng bù nhìn bán nước và hô vang: “Đảng Cộng sản Đông Dương muôn năm!”. Chúng dùng dao rạch mồm, nhưng ông vẫn trừng mắt nhìn thẳng vào mặt kẻ thù. Thâm độc và tàn nhẫn hơn, chúng lại dùng dao khoét hai mắt rồi xông vào đè ra cắt cổ, mổ bụng, moi gan, băm xác ông. Cuối cùng, chúng vứt xác ông tại bờ đê để uy hiếp tinh thần của nhân dân và mang buồng gan ông treo lên cây đa ở chợ Thượng, sát bốt và cắm biển viết chữ “Đây là gan Xã đội trưởng Kiến”. Thi thể của ông được nhân dân mai táng trên một gò đất cao.
Phát huy truyền thống gia đình, em trai ông Kiến là Nguyễn Văn Nghiêm, 17 tuổi tham gia du kích rồi vào bộ đội, trực tiếp chiến đấu lập nhiều chiến công và đã hy sinh anh dũng, được công nhận là liệt sỹ.
Nguyễn Văn Kiến hy sinh ở tuổi 25, để lại bố mẹ già, người vợ trẻ và một con nhỏ mới 2 tuổi. Nhân kỷ niệm 60 năm ngày Bác Hồ ra lời kêu gọi Thi đua ái quốc (11/6/1948-11/6/2008), Nguyễn Văn Kiến được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.
