Câu chuyện lịch sử Ông Đỗ Văn Bước
Đỗ Văn Bước sinh năm 1938 ở làng Thái Lai, xã Cấp Tiến, huyện Tiên Lãng, Hải Phòng trong một gia đình nông dân nghèo. Năm 1952, ông được giao nhiệm vụ làm giao thông liên lạc cho Xã đoàn xã Cấp Tiến. Tuổi nhỏ nhưng với tinh thần hăng hái, dũng cảm, gan dạ, mưu trí, ông được phân công nhiệm vụ giao liên cho cán bộ hoạt động ở 2 xã Kiến Thiết và Đoàn Lập. Ban ngày cải trang đi tìm trâu, bắt cá che mắt địch, ban đêm ông dẫn đường cho cán bộ xã, huyện, tỉnh và bộ đội vượt đường 354, đường 25 và sông Thái Bình về công tác ở địa phương. Vừa chuyển tài liệu từ thôn lên xã, lên huyện, vừa chuyển tài liệu từ cấp trên về; nhiệm vụ nào ông cũng hoàn thành. Hiểu quy luật, giờ giấc tuần tra, phục kích của địch, ông thường dẫn cán bộ đi chệch giờ, vượt đường 212, đường 25 đều không bị phát hiện. Trong một lần chuyển tài liệu cấp trên, khoảng 12h trưa, vừa đi đến cây đa đầu làng Phú Xuân, mấy tên lính phục kích ập ra túm cổ áo ông Bước, nói: “Thằng nhỏ liên lạc, đưa thư cho Việt Minh”. Vừa nói chúng vừa khám người, khám gầu tát nước. Ông thản nhiên trả lời: “Tôi đi tát nước lúa về”, khám không thấy gì, chúng cho đi. Ông cười thầm: “chúng mày khám sao thấy được, thư tao cuộn nhỏ cho vào chân sào gầu, ngoài bịt tất làm sao mà thấy được”.
Cuối năm 1952, trong một trận càn vào làng Thái Lai, giặc bắt được 2 ông Đỗ Văn Thao và Nguyễn Văn Vãng trong hầm bí mật. Mua chuộc không có kết quả, chúng dùng những ngón đòn thù dã man, hòng làm 2 ông khuất phục. Tra tấn từ 8h sáng đến 3h chiều vẫn chưa moi được điều gì. Sau chúng lấy cọc tre nhọn đóng qua ngực sâu xuống đất. Trước khi tắt thở, các ông hô to: “ Hồ Chí Minh muôn năm, Đảng Cộng sản Việt Nam muôn năm”. Hai đảng viên, cán bộ trung kiên bất khuất đã hi sinh là tấm gương sáng cho thế hệ trẻ học tập. Đêm hôm đó, sau buổi lễ truy điệu và mai táng hai anh về, Đỗ Văn Bước nói: “Quân giặc tàn ác quá, chúng ta quyết noi theo và trả thù cho các anh”.
Trong trận càn Cờ lốt (Claude) ngày 29 tháng 8 năm 1953, địch huy động hơn 200 quân, chia nhiều mũi, đánh vào làng Thái Lai, xã Cấp Tiến. Lực lượng của ta có hai tiểu đội du kích, một tiểu đội bộ đội chủ lực của huyện. Trên trời máy bay do thám chỉ huy, đại bác của địch từ núi Đối (Kiến Thụy), Kiến An, Vĩnh Bảo liên tục bắn dữ dội, dẫn đường cho bộ binh càn vào làng. Lực lượng du kích và bộ đội đánh trả quyết liệt. Làng Thái Lai chìm trong lửa đạn. Đỗ Văn Bước lao như mũi tên trong làn đạn, truyền lệnh đến từng ụ súng, động viên các chiến sỹ chiến đấu. Quân ta chiến đấu ngoan cường đến viên đạn cuối cùng. Để bảo toàn lực lượng, ta được lệnh rút xuống hầm bí mật. Quân giặc tràn vào làng, lùng sục, càn quét cướp phá tài sản, bắn giết gây nhiều tội ác với nhân dân. Cùng xuống hầm với ông, có ông Lương Văn Phê - Phó Bí thư Xã đoàn, Đỗ Văn Tuộc - bộ đội huyện, Đỗ Văn Vùng - Chủ tịch Liên Việt, Đỗ Thị Hỏi - Đội trưởng thiếu niên, cứu thương du kích xã. Các cán bộ trong hầm nhắc nhau hứa không may nếu ai bị bắt, phải noi theo gương anh Thao, anh Vãng quyết không khai báo trước quân thù. Nửa đêm, sau những phút bàn bạc với đồng đội, ông ra khỏi hầm, mang theo 3 quả lựu đạn, bò đến nơi địch đang ngủ la liệt ở sân vườn. Ông ném 2 quả lựu đạn làm hàng chục tên chết và bị thương. Ở khắp nơi địch bắn pháo sáng, đại bác về, tiếng súng nổ loạn xạ. Chúng bắt được ông Bước vì ông bị thương gãy chân, nằm sau nhà cụ Cỏ. Chúng dụ dỗ ngon ngọt khai hầm bí mật, khai ra cán bộ sẽ được tha. Ông trả lời: “Hầm bí mật để cán bộ ẩn chứ không phải để khai cho chúng mày”. Chúng hỏi: “Du kích đâu?”. Ông Bước trả lời: “Đây, tao là du kích”. Dụ dỗ không được, chúng tra tấn dã man từ đêm cho đến sáng, ông chết đi sống lại nhiều lần, nhưng vẫn một mực không khai một lời. Ngồi dưới hầm, 4 cán bộ cùng hầm với ông rất lo lắng, vì tính mạng của mình nằm trong tay ông. Những đòn thù dã man nhất kẻ thù đã dùng để tra tấn ông. Tuy mới 15 tuổi nhưng ông có sức mạnh tinh thần vượt qua tất cả. Địch dụ dỗ cũng không lay chuyển được ý chí của người đội viên du kích kiên cường, dũng cảm. Biết mình không thể thoát chết, ông chửi rủa bọn giặc là đồ bán nước, đồ sâu bọ, kẻ xâm lược. Cuối cùng chúng đê hèn, lấy dao mổ bụng, moi gan và cắt cổ ông. Trước khi hy sinh ông hô lớn:
Đả đảo thực dân Pháp xâm lược!
Việt Nam độc lập muôn năm!
Hồ Chủ tịch muôn năm!
Chiều hôm sau, bọn địch rút khỏi làng Thái Lai, chính quyền, đoàn thể, dân làng, các cán bộ ngồi cùng hầm với ông đã làm lễ truy điệu trong sự căm hờn, thương tiếc vô hạn. Ai cũng ghi sâu trong lòng quyết tâm trả thù cho ông.
Đỗ Văn Bước, tấm gương hi sinh dũng cảm, cháu ngoan Bác Hồ, đội viên du kích gan dạ, bất khuất được lan truyền toàn xã Cấp Tiến, toàn huyện và tỉnh Kiến An phát động thanh niên học tập, noi theo. Đại đội 295 làm lễ truy điệu và nêu cao tinh thần quyết chiến để trả thù cho Đỗ Văn Bước và cho quê hương đất nước. Đỗ Văn Bước được Chính phủ truy tặng Huân chương Kháng chiến hạng Nhất. Năm 2008, ông được Chủ tịch nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
