Câu chuyện lịch sử Ông Nguyễn Chí Chử
Đồng chí Nguyễn Chí Chử quê gốc ở Thái Bình, nhưng được gia đình cho đi học tại Hải Phòng, sau đó làm công chức sở Bưu điện thành phố.
Những năm 1925-1926, cả nước sôi nổi phong trào đòi thả Phan Bội Châu, để tang Phan Chu Trinh, thực tế đó đã thúc đẩy một số thanh niên trí thức yêu nước lập ra tổ chức Nam Đồng Thư Xã tại Hà Nội. Giữa năm 1927, Nguyễn Thái Học đã bí mật về Hải Phòng để tập hợp lực lượng. Nguyễn Chí Chử được Nguyễn Thái Học tuyên truyền, vận động thời gian này. Ngày 25/12/1927, Việt Nam Quốc dân Đảng được thành lập. Nguyễn Chí Chử đã gia nhập đảng này và đầu năm 1928 được cử giữ chức Bí thư Tỉnh bộ Việt Nam Quốc dân Đảng Hải Phòng. Dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Nguyễn Chí Chử, hai năm 1928 - 1929, Tỉnh bộ Việt Nam Quốc dân Đảng Hải Phòng đã tiến hành các hoạt động:
- Gây dựng cơ sở Đảng trong giới học sinh, trí thức, công chức, nhà buôn, binh lính người Việt.
- Tuyên truyền gây ảnh hưởng cho Việt Nam Quốc dân Đảng. Tuy nhiên do đường lối không tập trung vận động công nhân, nông dân nên hoạt động này kết quả hạn chế.
- Đáng kể nhất là sau vụ ám sát tên trùm mộ phu Bazin tại Hà Nội (2/1929), Nguyễn Chí Chử cùng Tỉnh bộ Việt Nam Quốc dân Đảng Hải Phòng ráo riết chuẩn bị cho một cuộc khởi nghĩa vũ trang. Tuy nhiên, do hoạt động khá lộ liễu mà chỉ trong ngày 18/5/1929, mật thám Pháp đã phát hiện và bắt giam 15 đảng viên Việt Nam Quốc dân Đảng, tiếp đó nơi cất dấu vũ khí chuẩn bị khởi nghĩa tại làng Lạc Viên cũng bị mật thám Pháp khám phá.
Trước tình thế đó, ngày 7/9/1929, Nguyễn Chí Chử đã triệu tập một cuộc họp Tỉnh bộ tại cơ sở nhà số 96 phố Cầu Đất. Nhưng do phản bội của Nguyễn Văn Ngọc là uỷ viên Ban quân sự Tỉnh bộ mà mật thám Pháp đã vây bắt được Nguyễn Chí Chử và toàn bộ số đại biểu dự họp. Sau đó cơ sở của Việt Nam Quốc dân Đảng ở nội thành Hải Phòng liên tục bị phá vỡ. Chính vì vậy, khi bị giam giữ tại nhà lao Hải Phòng, ngày 12/5/1930 Nguyễn Chí Chử cùng Phạm Văn Tỉnh đã trùm chăn đánh chết tên Nguyễn Văn Ngọc. Vì thêm tội đó mà hội đồng đề hình của thực dân Pháp đã khép Nguyễn Chí Chử và Phạm Văn Tỉnh án tử hình. Ngày 12/2/1931, thực dân Pháp đã thi hành bản án tử hình hai nhà cách mạng trước cửa nhà lao Hải phòng.
Là Bí thư tỉnh bộ Việt Nam Quốc dân Đảng yêu nước tại Hải Phòng, hoạt động của Nguyễn Chí Chử đã đóng góp lớn vào phong trào yêu nước Hải Phòng những năm 1928 - 1929.
