CÂU CHUYỆN LỊCH SỬ SỐ 136
Nguyễn Tài – Người đàn ông khiến CIA ám ảnh suốt hàng chục năm vì không thể khuất phục!
Nguyễn Tài – Người đàn ông khiến CIA ám ảnh suốt hàng chục năm vì không thể khuất phục!
Nguyễn Tài tên khai sinh là Nguyễn Tài Đông, sinh ngày 12/11/1926 tại làng Xuân Cầu, xã Nghĩa Trụ, huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên. Ông sinh ra trong một gia đình trí thức yêu nước có ảnh hưởng lớn.
Cha ông là nhà văn Nguyễn Công Hoan – một trong những cây bút hiện thực nổi tiếng nhất Việt Nam thời kỳ trước Cách mạng.
Gia đình ông có rất nhiều người tham gia hoạt động cách mạng.
Chú ruột ông là Lê Văn Lương – Ủy viên Bộ Chính trị.
Một người chú khác là Nguyễn Công Mỹ – Tổng giám đốc Nha Bình dân học vụ.
Anh trai ông hy sinh trong kháng chiến chống Pháp năm 1947.
Lớn lên giữa thời đất nước còn chìm trong chiến tranh và ách thuộc địa, Nguyễn Tài sớm giác ngộ cách mạng.
Năm 18 tuổi, ông tham gia Đoàn Thanh niên Cứu quốc.
Tháng 3/1945, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam.
Sau Cách mạng Tháng Tám, tháng 9/1945, ông bắt đầu công tác trong lực lượng an ninh khi mới chưa đầy 20 tuổi.
Trong kháng chiến chống Pháp, Nguyễn Tài nhanh chóng trở thành một trong những cán bộ an ninh trẻ tuổi nổi bật nhất miền Bắc. Khi mới 21 tuổi, ông đã giữ chức Trưởng ty Công an Hà Nội. Sau đó trở thành Giám đốc Sở Công an đặc khu Hà Nội, tiền thân của Công an thành phố Hà Nội ngày nay.
Thời điểm đó, Hà Nội là địa bàn cực kỳ phức tạp. Gián điệp, biệt kích, mật thám và lực lượng chống phá hoạt động dày đặc. Nguyễn Tài nổi tiếng là người gan lì, quyết đoán và có tư duy an ninh rất sắc bén dù tuổi còn rất trẻ.
Năm 1951, dưới sự chỉ đạo của ông và lực lượng điệp báo, một nữ chiến sĩ cảm tử đã đánh bom tàu chiến Pháp ngay giữa Hà Nội. Đây được xem là một trong những vụ đánh bom cảm tử đầu tiên do phụ nữ thực hiện trên thế giới.
Cuối những năm 1950, Nguyễn Tài được giao giữ chức Cục trưởng Cục Bảo vệ Chính trị của Bộ Công an. Ông trực tiếp chỉ huy nhiều chuyên án chống gián điệp, phản gián và mạng lưới biệt kích do Mỹ - Việt Nam Cộng hòa tung ra miền Bắc.
Đầu thập niên 1960, miền Bắc liên tục bị tung biệt kích bằng đường biển, đường không và cài gián điệp nằm vùng. Nguyễn Tài là một trong những người trực tiếp chỉ huy cuộc chiến chống tình báo Mỹ thời kỳ đó. Nhiều kế hoạch phá hoại miền Bắc bị bóc gỡ dưới sự điều hành của ông.
Nhưng điều khiến cuộc đời Nguyễn Tài trở thành huyền thoại lại nằm ở chiến trường miền Nam.
Năm 1964, dù đang giữ chức vụ rất cao trong ngành công an miền Bắc, ông tự nguyện xin vào Nam chiến đấu bí mật. Đây được xem là cán bộ an ninh cấp cao nhất miền Bắc vào chiến trường miền Nam thời điểm đó.
Tại miền Nam, ông hoạt động với bí danh Tư Trọng, Tư Duy, Ba Sáng. Ông trở thành lãnh đạo Ban An ninh T4 Sài Gòn - Gia Định.
Nhiệm vụ của ông là xây dựng mạng lưới an ninh, tình báo và bảo vệ nội thành Sài Gòn ngay giữa trung tâm đầu não của chính quyền Việt Nam Cộng hòa.
Điều đặc biệt là:
Ngay cả CIA và tình báo Sài Gòn cũng không nắm rõ thân phận thật của người lãnh đạo Ban An ninh T4.
Ngày 23/12/1970, trên đường đi họp tại Bến Tre, Nguyễn Tài bị bắt.
Để bảo vệ tổ chức và đồng đội, ông lập tức sử dụng danh tính giả : Ông tự nhận mình chỉ là một sĩ quan cấp thấp mới từ miền Bắc vào Nam.
Chính lời khai giả này sau này lại khiến ông bị nghi oan sau chiến tranh. Sau khi phát hiện thân phận thật của ông, CIA xác định đây là một tù nhân cực kỳ quan trọng.
Họ gọi ông bằng biệt danh:
“The Man in the Snow White Cell”
“Người đàn ông trong xà lim trắng toát.”
CIA cho xây riêng một phòng biệt giam đặc biệt chỉ để giam giữ và thẩm vấn Nguyễn Tài. Căn phòng chỉ rộng khoảng 2 mét mỗi cạnh. Toàn bộ tường đều sơn trắng. 5 bóng đèn bật sáng suốt ngày đêm khiến tù nhân mất khái niệm thời gian. Máy lạnh mở công suất cực lớn vì CIA biết ông chịu lạnh kém. Phòng cách âm hoàn toàn.
Trên trần gắn thiết bị ghi âm và camera theo dõi 24/24.
CIA gọi đây là:
“môi trường làm mất phương hướng.”
Các chuyên gia CIA tin rằng nếu bị nhốt đủ lâu trong môi trường này, con người sẽ suy sụp tinh thần và tự khai mọi bí mật.
Nhưng điều khiến CIA kinh ngạc là:
Nguyễn Tài không hề suy sụp. Để giữ tỉnh táo, mỗi ngày ông tự đặt thời gian sinh hoạt cho mình bằng cách :
Ông hát thầm Quốc ca Việt Nam.
Tập thể dục trong phòng giam.
Dùng trí nhớ để sáng tác thơ và bài hát.
Ông còn vẽ một ngôi sao lên tường tượng trưng cho lá cờ Tổ quốc.
Trong hơn 4 năm bị biệt giam và t.r.a t.ấ.n tâm lý, CIA vẫn không khai thác được những bí mật quan trọng từ ông.
Frank Snepp sau này thừa nhận:
“Nguyễn Tài là cuộc thẩm vấn khó khăn nhất trong đời tôi.”
Sau Hiệp định Paris 1973, lẽ ra ông phải được trao trả tù binh. Nhưng chính quyền Việt Nam Cộng hòa vẫn tiếp tục giam giữ ông thêm hơn 2 năm nữa. Những ngày cuối tháng 4/1975, khi quân giải phóng sắp tiến vào Sài Gòn, CIA từng đề nghị t.h.ủ t.i.ê.u Nguyễn Tài để tránh ông được giải cứu. Nhưng cấp dưới không dám thực hiện vì sợ bị cách mạng xử tội sau này.
Trưa 30/4/1975, quân giải phóng tiến vào Sài Gòn.
Nguyễn Tài được giải thoát khỏi xà lim trắng sau 4 năm 4 tháng 10 ngày biệt giam. Sau chiến tranh, ông tiếp tục công tác trong ngành công an.
Ông từng giữ các chức vụ:
Giám đốc Sở Nội vụ TP.HCM
Thứ trưởng Bộ Nội vụ
Tổng cục trưởng đầu tiên của Tổng cục Hải quan Việt Nam.
Nhưng cuộc đời ông chưa dừng lại ở đó.
Cuối thập niên 1970, do tài liệu giả và nghi ngờ nội bộ, Nguyễn Tài bất ngờ bị đình chỉ công tác. Ông bị nghi từng “hợp tác với CIA” trong thời gian bị giam. Người từng chịu t.r.a t.ấ.n suốt nhiều năm vì giữ bí mật cho tổ chức lại bị nghi ngờ bởi chính nội bộ mình. Suốt 11 năm, Nguyễn Tài liên tục đấu tranh để minh oan.
Cuối cùng, năm 1988, Ban Bí thư chính thức kết luận:
“Tài liệu dùng để nghi vấn đồng chí Nguyễn Tài là không đúng.”
Đồng thời xác nhận ông đã chịu đựng t.r.a t.ấ.n dã man nhưng vẫn bảo vệ được bí mật của Đảng và tổ chức.
Năm 2002, Nguyễn Tài được phong tặng danh hiệu:
Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.
Ông cũng được trao Huân chương Hồ Chí Minh cùng nhiều huân chương cao quý khác.
Nguyễn Tài qua đời ngày 16/2/2016 tại Hà Nội, hưởng thọ 91 tuổi.
Cuộc đời Nguyễn Tài là một trong những câu chuyện đặc biệt nhất lịch sử tình báo Việt Nam hiện đại: một người khiến CIA phải xây riêng cả hệ thống biệt giam để đối phó, một người bị tra tấn suốt nhiều năm vẫn không khuất phục và cũng là người từng phải mất hơn một thập kỷ để đòi lại sự minh oan cho chính mình.
