câu chuyện lịch sử tham gia kháng chiến chống Pháp - ông Nguyễn Văn Đa
Tôi sinh ra và lớn lên ở xã Vân Bán, khi ấy quê tôi còn nghèo lắm. Đường làng toàn đất đỏ, bữa đói bữa no, nhưng cái nghèo không làm chúng tôi khuất phục. Năm tôi vừa tròn mười chín tuổi, tiếng gọi của Tổ quốc vang lên, thực dân Pháp quay trở lại xâm lược nước ta, cả làng tôi sôi sục khí thế đứng lên kháng chiến.
Ngày ấy, tôi cùng nhiều thanh niên trong xã gia nhập đội dân quân du kích. Vũ khí chẳng có gì ngoài vài khẩu súng trường cũ, gậy tầm vông, mã tấu và lòng căm thù giặc. Ban ngày chúng tôi cày ruộng, tối đến lại họp bàn cách đào hầm bí mật, dựng chông, gài bẫy để bảo vệ làng. Có đêm mưa rét, chúng tôi nằm phục bên bờ ruộng, dưới lùm tre, chỉ chờ giặc lọt vào là đánh. Tôi nhớ nhất những lần làm nhiệm vụ liên lạc. Con đường từ Vân Bán sang các xã bên phải băng rừng, lội suối, có khi đi suốt đêm không dám đốt lửa. Giấy tờ, tài liệu được giấu trong ống tre hoặc cuộn trong vạt áo. Có lần bị giặc càn quét bất ngờ, tôi phải nhảy xuống ao, ngậm ống nứa thở suốt hàng giờ liền, tim đập thình thịch nhưng vẫn quyết không để lộ bí mật. Nhân dân Vân Bán khi ấy một lòng theo cách mạng. Nhà nào cũng đào hầm nuôi giấu cán bộ. Có bữa chỉ có nắm cơm độn khoai, bát canh rau rừng nhưng ai cũng vui, bởi được góp sức cho kháng chiến. Nhiều đồng chí của tôi đã ngã xuống ngay trên mảnh đất quê hương, máu hòa vào đất, để đổi lấy từng tấc tự do.
Đến ngày nghe tin chiến thắng Điện Biên Phủ, cả làng tôi vỡ òa trong nước mắt. Chúng tôi ôm chầm lấy nhau, người cười, người khóc. Bao gian khổ, hy sinh cuối cùng cũng được đền đáp. Với tôi, đó là ký ức không bao giờ quên – ký ức về một thời tuổi trẻ sẵn sàng hiến dâng tất cả vì độc lập của dân tộc. Giờ đây, tuổi đã cao, mỗi lần kể lại, tôi chỉ mong lớp trẻ xã Vân Bán hôm nay hiểu rằng: hòa bình có được là từ máu xương của cha ông. Mong các cháu sống xứng đáng, học tập, lao động tốt, giữ gìn quê hương ngày càng giàu đẹp, để sự hy sinh của những người đi trước không bao giờ là vô nghĩa.
