Câu chuyện lịch sử Thế Lữ
Thế Lữ chính tên là Nguyễn Thứ Lễ, sinh tháng 10/1907tại Thái Hà Ấp, Hà Nội, sau đó theo người nhà đến sống ở Lạng Sơn, đến năm 11 tuổi (1918), ông sinh sống ở thành phố Hải Phòng. Từ năm 1925-1928, Thế Lữ học ở trường Bonnal Hải Phòng (nay là trường trung học Ngô Quyền); đến năm thứ ba ban Thành Chung thì lên Hà Nội học trường Mỹ thuật, nhưng chỉ một thời gian ngắn, lại bỏ để theo sở thích sáng tác thơ, văn và cuối cùng là viết và diễn kịch.
Những năm học ở trường Bonnal, Nguyễn Thứ Lễ hăng hái tham gia các phong trào yêu nước như: Để tang Phan Chu Trinh, đòi thả Phan Bội Châu và gia nhập tổ chức Thanh niên cách mạng đồng chí Hội, cùng sinh hoạt trong chi bộ ghép với Nguyễn Thế Vinh, Nguyễn Thị Hiển,... là bạn và đồng chí thân thiết với đồng chí Nguyễn Văn Cúc (Nguyễn Văn Linh - Nguyên Tổng Bí thư Ban Chấp hành trung ương Đảng khoá VI (1986 - 1991). Đến năm 1930 khi Thanh niên cách mạng đồng chí Hội chuyển thành Đảng cộng sản, anh thành thật nói với đồng chí Nguyễn Văn Linh, anh vẫn tán thành lý tưởng cách mạng, nhưng vì gia đình theo công giáo, nên không thể gia nhập Đảng. Ít năm sau, anh trở thành nhà thơ Thế Lữ, mở đường cho Thơ mới...
Thế Lữ là người sáng lập ra Tự lực văn đoàn, tham gia viết báo và ở trong ban biên tập các tờ báo nổi tiếng đương thời: Phong hoá, Ngày nay, Tinh hoa. “Mở đường” cho trào lưu thơ mới, ngay từ năm 1935 ông đã lôi cuốn được rất nhiều thanh niên trong đó có Xuân Diệu, Huy Cận, Nguyễn Đình Thi... Ngay sau đó Thế Lữ lại bắt đầu khai phá lĩnh vực viết tiểu thuyết trinh thám. Từ Hải Phòng tác giả đã viết những tác phẩm nổi tiếng một thời “Vàng và máu”, “Bên đường Thiên lôi”, “Gói thuốc lá” v.v.
Kịch nói là lĩnh vực nghệ thuật Thế Lữ thành đạt nhất. Năm 1940, ông đã tập hợp được nhiều nghệ sĩ tài hoa, có nhiều vở diễn ở Hải Phòng, Hà Nội. Năm 1942 Ban kịch Thế Lữ ra đời được xem là “Ban kịch qui mô đầu tiên của kịch nói Việt Nam”, với nhiều nghệ sĩ tên tuổi ở Hải Phòng, Hà Nội: Lê Đại Thanh, Phạm Văn Khoa, Minh Trâm, Phạm Văn Đôn, Nguyễn Xuân Khoát, Nguyễn Tuân, Song Kim (Phạm Thị Nghĩa) v.v... Từ năm 1945, Thế Lữ và Ban kịch đã mau lẹ chuyển hướng về nội dung, phù hợp với hoàn cảnh mới với những vở kịch lịch sử ca ngợi tinh thần yêu nước, bất khuất của những trang oanh liệt: Bà Trưng, Bà Triệu, Ngô Quyền, Lý Thường Kiệt, Lê Lợi, Quang Trung v.v.
Từ năm 1948, Hội Văn nghệ Việt Nam được thành lập, Thế Lữ - Song Kim là trụ cột trong Ban sân khấu.
Hoà bình lập lại, Thế Lữ trở thành Chủ tịch đầu tiên của Hội sân khấu Việt Nam, song vẫn tiếp tục đạo diễn nhiều vở kịch quy mô lớn. Với thành phố Cảng, Thế Lữ và những người thân thiết của ông như Song Kim (vợ), Nguyễn Đình Nghi (con trai) đều có một tình cảm đặc biệt, một sự giúp đỡ to lớn trên lĩnh vực sân khấu. Năm 1989, Thế Lữ qua đời ở thành phố Hồ Chí Minh.
