CÂU CHUYỆN LỊCH SỬ VỀ TRẦN HƯNG ĐẠO ĐẠI NGHĨA DIỆT THÂN VÌ TƯƠNG LAI ĐẤT NƯỚC

1. Nguồn gốc bối cảnh

Năm 1251, khi cha của Trần Quốc Tuấn là An Sinh Vương Trần Liễu qua đời, ông từng nắm tay Trần Quốc Tuấn dặn lại rằng: “Con không vì cha mà lấy được thiên hạ, thì cha chết dưới suối vàng cũng không nhắm mắt”. Lời dặn đó xuất phát từ mối hiềm khích gia tộc cũ giữa Trần Liễu và Thái sư Trần Thủ Độ. Tuy ghi nhớ lời dặn của cha, nhưng Trần Quốc Tuấn luôn đặt lợi ích tối cao của dân tộc lên trên tư thù gia đình.

2. Câu chuyện “Gạt bỏ hiềm khích, thử lòng các con”

Trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên - Mông, Trần Quốc Tuấn nắm giữ quyền Tiết chế (Tổng chỉ huy quân đội toàn quốc). Khi đại quân đã vững mạnh, ông nhân lúc thong thả đem lời cha dặn năm xưa ra hỏi hai người con trai của mình nhằm thử xem tâm ý của họ đối với đất nước.

Đầu tiên, ông hỏi người con lớn là Hưng Vũ Vương Trần Quốc Nghiễn: “Người xưa có cả thiên hạ để truyền cho con cháu, việc ấy thế nào?”. Hưng Vũ Vương thẳng thắn đáp: “Dù khác họ cũng không nên cướp ngôi, huống chi là cùng một họ!”. Trần Quốc Tuấn nghe vậy, trong lòng vô cùng ngợi khen và cảm động.

Sau đó, ông lại đem câu hỏi ấy hỏi người con thứ là Hưng Nhượng Vương Trần Quốc Tảng. Trần Quốc Tảng tiến lên thưa rằng: “Tống Thái Tổ vốn là một đống binh sĩ, nhân thời thế mở nền cơ nghiệp cho nhà Tống, việc đó có gì mà không nên?”.

Nghe thấy tư tưởng có ý tranh giành ngôi báu, Trần Quốc Tuấn nổi giận, rút kiếm tuốt khỏi bao và mắng dữ dội: “Rút phe loạn thần, chú ý phản chủ là từ đứa con phản nghịch này!”. Ông định ra tay giết Quốc Tảng. Hưng Vũ Vương Trần Quốc Nghiễn hay tin vội vã chạy đến, quỳ lạy khóc lóc van xin cha tha mạng cho em.

Sau khi nguôi giận, Trần Quốc Tuấn tha chết cho Trần Quốc Tảng, nhưng nghiêm túc phán rằng: “Sau khi ta chết, đậy nắp quan tài rồi mới cho Quốc Tảng vào viếng!”. Từ đó cho đến cuối đời, ông tuyệt đối không cho phép Trần Quốc Tảng được can thiệp vào các công việc trọng yếu của triều đình hay quân đội.

3. Ý nghĩa lịch sử

Câu chuyện phản ánh trọn vẹn nhân cách cao đẹp, lòng trung trinh tiết liệt và tinh thần “chí công vô tư” của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn. Trước vận mệnh ngàn cân treo sợi tóc của giang sơn, ông không để thù riêng làm hoen ố lòng trung; đồng thời giữ kỷ cương gia tộc cực kỳ nghiêm minh, tiêu diệt mầm mống phản loạn ngay từ trong ý nghĩ của con cái để giữ vững sự đoàn kết toàn dân tộc.