Câu chuyện lịch sử Võ Thị Hoàng Mai

Bà Võ Thị Hoàng Mai sinh năm 1928 trong một gia đình trung nông ở thôn Lâm An, xã Phổ Nhơn, huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi. Những ngày học ở Trường nữ sinh Đồng Khánh đã giúp bà hiểu rõ hơn thân phận người dân mất nước, đồng thời chịu ảnh hưởng tinh thần yêu nước từ người cha và phong trào cách mạng, đặc biệt là cuộc khởi nghĩa Ba Tơ (11/3/1945) trên quê hương.

Võ Thị Hoàng Mai là một trong những thanh niên đầu tiên hưởng ứng tổ chức Việt Minh, tham gia giành chính quyền trong những ngày Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945. Cách mạng thành công, bà tham gia Ban Chấp hành lâm thời Hội Phụ nữ cứu quốc tỉnh Quảng Ngãi, được kết nạp vào Đảng năm 1946. Năm 1947, bà gặp và yêu một người lính trẻ miền Bắc trong đoàn quân Nam tiến là Nguyễn Quyết (tên thật là Nguyễn Tiến Văn), sau này trở thành Đại tướng, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội đồng nhà nước. Khi đó, ông là Chính trị viên Trung đoàn 108 và là Ủy viên quân sự trong Ủy ban kháng chiến liên tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng. Năm 1948, hai người tổ chức đám cưới và hiếm khi có dịp sum họp lâu, vì ngay sau đó ông trở lại mặt trận Quảng Nam rồi tiếp tục đi hết chiến trường này đến mặt trận khác, còn bà cũng trở lại cơ quan Phụ nữ tỉnh Quảng Ngãi và một số địa phương khác để xây dựng phong trào phụ nữ. Đại tướng Nguyễn Quyết nhận xét về người vợ quý của mình là luôn biết kìm nén nỗi đau (mất con), âm thầm chịu đựng, vượt lên mọi khó khăn mà không một lời kêu than oán trách.

Năm 1954, tập kết ra Bắc, bà được phân công về Ban Tuyên huấn Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam. Năm 1957, bà được cử làm Phó Trưởng ban Tuyên huấn Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, phụ trách công tác tuyên truyền, đặc biệt theo dõi tình hình đấu tranh của phụ nữ miền Nam.

Năm 1958, Đảng chủ trương xây dựng thí điểm hợp tác xã nông nghiệp ở miền Bắc, bà được cử vào Thanh Hóa nắm tình hình phong trào phụ nữ sau khi xây dựng hợp tác xã. Năm 1963, bà được điều về công tác ở thành phố Hải Phòng, giữ chức vụ Phó Giám đốc Sở Giáo dục, phụ trách các trường học sinh miền Nam kiêm Bí thư Đảng ủy các cơ quan trường học trực thuộc Sở.

Tháng 8/1964, Mỹ mở rộng chiến tranh phá hoại ra miền Bắc. Hải Phòng là một trong những trọng điểm ném bom, bắn phá của địch. Bà được Sở Giáo dục phân công phụ trách công tác tổ chức, Bí thư Đảng ủy cơ quan và các trường trực thuộc Sở (trong đó có 3 trường học sinh Hoa Kiều sơ tán về Đông Triều). 5 năm công tác ở Sở Giáo dục Hải Phòng, bà đã góp phần đào tạo, bồi dưỡng, đề bạt đội ngũ cán bộ phù hợp cho ngành giáo dục, đồng thời góp phần xây dựng cơ sở vật chất cho thực hành, thực tập, đưa lao động sản xuất vào nhà trường, xây dựng các trường vừa học, vừa làm, gắn học với hành, thúc đẩy phong trào thi đua “Dạy tốt - Học tốt”; “Thầy giỏi - Trò ngoan”.