CÂU CHUYỆN MẸ NHU VÀ 7 DŨNG SĨ THANH KHÊ
Gió từ biển thổi vào mằn mặn, mang theo mùi khói súng còn sót lại sau trận càn tối qua. Trời Đà Nẵng buổi sáng phủ sương, nhưng không giấu được những vệt cháy đen nơi mặt đường và bức tường gạch vỡ. Thanh Khê những ngày đó là một vùng đất giữa lằn ranh của sự sống và cái chết, nơi con người học cách cầm súng trước khi kịp trải qua tuổi thanh xuân của mình.
Trong căn nhà tranh nằm sâu trong con hẻm nhỏ dẫn ra sông Phú Lộc, Mẹ Nhu đang nhóm bếp. Mái tóc bà đã bạc, nhưng đôi mắt vẫn luôn sáng hiền như đầm An Hải trong những chiều lặng gió. Bà sống một mình từ ngày chồng hy sinh ở mặt trận phía Bắc. Chiến tranh lấy đi của bà quá nhiều, nhưng chưa bao giờ cướp được sự kiên cường trong tim. Với xóm nhỏ Thanh Khê, bà là người mẹ của tất cả; còn với bảy chàng trai dân quân trẻ tuổi, bà là chỗ dựa ấm áp giữa những ngày súng đạn.
Chiều nào họ cũng về nhà bà: Hòa – người lớn tuổi nhất, điềm đạm như sóng lặng; Ninh – nhanh nhẹn, tài bắn súng bách phát bách trúng; Lâm – cao lớn, giọng cười sang sảng; và bốn cậu nhỏ tuổi hơn: Trí, Minh, Phú, Đạt. Bảy người bảy tính, nhưng chung một tấm lòng vì quê hương. Bà Nhu thương họ, coi như con ruột. Họ cũng thương bà, gọi bà là “Mẹ”.
Chiều hôm đó, bữa cơm độn sắn diễn ra trong im lặng hơn thường lệ. Bên ngoài, tiếng giày lính Mỹ tiến gần dồn dập. Hòa đặt bát xuống, khẽ nói: “Có tin báo tối nay địch càn lớn, đánh thẳng vào Thanh Khê… Có lẽ tụi con phải vào vị trí sớm.” Mẹ Nhu nhìn từng khuôn mặt trẻ trung đang cố giấu đi sự căng thẳng. Bà hiểu trận này sẽ rất ác liệt. Nhưng bà không khóc. Bà chỉ mở tủ, lấy ra túi muối mè tự rang, chia cho từng đứa. “Lỡ có ra sao… cũng phải giữ sức mà đánh con nhé.” Bảy chàng trai cúi đầu, như nhận lời dặn của chính mẹ ruột trước giờ ra trận.
Đêm xuống, bầu trời phía ga Đà Nẵng rực đỏ bởi pháo sáng. Tiếng súng nổ từng tràng xé toạc không gian. Ở gò cát cạnh đường tàu, bảy dũng sĩ Thanh Khê ém quân, chờ địch lọt vào vòng phục kích. Khi đoàn xe quân Mỹ tràn vào khu dân cư, Hòa ra hiệu. Những trái lựu đạn nổ tung như sấm, hòa cùng tiếng hô xung phong mạnh mẽ. Trận đánh nhanh chóng biến cả khu phố thành biển lửa. Nhà cửa cháy rụi, mái tôn loảng xoảng rơi xuống, từng vệt sáng hỏa châu như xé toạc bầu trời.
Địch phản kích dữ dội. Lính Mỹ kéo đến đông hơn, đạn pháo rót dồn dập xuống khu vực Thanh Khê. Nhưng bảy chàng trai vẫn kiên cường bám trụ. Họ chia nhau giữ từng góc tường, từng ụ đất, đánh bật từng đợt tấn công. Ninh bắn quét từ tầng hai một căn nhà cũ; Lâm lao ra kéo một đồng đội bị thương vào nơi an toàn; Hòa chỉ huy dồn địch vào đoạn hẹp rồi tung lựu đạn tiêu diệt cả toán.
Nhưng ưu thế hỏa lực của địch quá lớn. Một trái pháo rơi gần vị trí Đạt khiến cậu ngã gục, máu loang đỏ áo. Hòa lao đến, kéo em trai mình vào sau bức tường gạch vỡ. Đạt nắm tay anh, hơi thở đứt quãng: “Anh… nói với mẹ… tụi mình còn đánh được…” Nhưng đôi mắt cậu từ từ khép lại, giữa tiếng bom nổ dồn dập của chiến sự.
Từng người một, các dũng sĩ lần lượt ngã xuống. Minh, Trí và Phú bị trúng đạn khi chặn đoàn quân địch tràn từ hướng cầu sông Phú Lộc. Khi trời gần sáng, chỉ còn Hòa, Ninh và Lâm. Họ mệt, kiệt sức, đau đớn, nhưng vẫn chiến đấu đến khi lực lượng ta đến tiếp viện, buộc địch phải rút lui. Cuộc càn bị bẻ gãy. Thanh Khê được giữ vững, nhưng phải trả giá bằng máu của những người con tuổi đời còn quá trẻ.
Mạng sống vừa được tạm giữ, Mẹ Nhu đã chạy ra bờ sông khi nghe tin dân quân được đưa về. Trong hàng cáng phủ vải, bà nhìn thấy những khuôn mặt thân thương của mình. Bàn tay bà run rẩy mở từng tấm khăn: Đạt… Phú… Trí… Minh… Khang… Và những người còn lại. Bảy đứa con bà… chỉ còn lại một. Hòa quỳ xuống, giọng nghẹn lại: “Mẹ… tụi con đã cố hết sức rồi.” Bà đặt tay lên mặt Hòa: “Mẹ biết… Mẹ tự hào về tụi con.”
Bà không khóc. Chỉ lặng lẽ chỉnh lại từng tấm khăn phủ, vuốt nhẹ tóc của các con như thể họ chỉ đang ngủ sau một ngày vất vả. Những anh hùng của xóm nhỏ Thanh Khê đã vĩnh viễn nằm lại trong lòng đất, để đổi lấy bình yên cho thành phố.
Nhiều năm trôi qua, Đà Nẵng đổi thay từng ngày. Cầu quay sông Hàn sáng rực ánh đèn đêm, biển Mỹ Khê đón những đoàn khách nô nức, đường sá rộng mở và rộn ràng tiếng xe. Nhưng ở góc nghĩa trang Thanh Khê, nơi có bảy nấm mộ nằm cạnh nhau, người ta vẫn thấy bóng dáng một người phụ nữ tóc bạc đến thắp nhang.
Mẹ Nhu luôn nói với các con đã khuất: “Đà Nẵng lớn lên từ máu của tụi con. Thành phố này sẽ nhớ tên bảy đứa mãi mãi.” Và quả thật, mỗi khi gió từ biển Sơn Trà thổi về, dường như người dân Thanh Khê vẫn nghe vang vọng đâu đó câu chuyện của bảy dũng sĩ thanh khê— những con người đã hóa vào đất trời, để thành phố vươn lên từ thời hoa lửa bằng tất cả sự kiêu hãnh và lòng biết ơn.
