Câu chuyện: "Một chữ 'Hòa' gác lại mối thù nhà để giữ lấy non sông"

1. Mối thù truyền kiếp và lời trăn trối của cha

Ít ai biết rằng giữa hai dòng họ lớn là nhà Trần và nhà Lý (cụ thể là An Sinh Vương Trần Liễu – cha của Trần Hưng Đạo – và vua Trần Thái Tông) từng có những mối hằn thù, tranh chấp quyền lực sâu sắc trong quá khứ.

Trước khi qua đời, Trần Liễu từng ôm nỗi hận không được làm vua nên đã trăn trối lại với con trai: "Con không vì ta mà lấy được thiên hạ, thì ta chết dưới suối vàng cũng không nhắm mắt được!"

2. Lòng trung hiếu đặt đúng chỗ

Là một người con hiếu thảo, Trần Hưng Đạo ghi nhớ lời cha dặn, nhưng ông là một bậc đại trí, đại dũng và thấu hiểu thời cuộc. Khi quân Nguyên - Mông lăm le xâm lược nước Đại Việt với dã tâm tàn sát và đô hộ, ông hiểu rằng mâu thuẫn nội bộ của hoàng tộc nhà Trần chính là điểm yếu lớn nhất để kẻ thù lợi dụng. Nếu nội bộ chia rẽ, đất nước nhất định sẽ rơi vào cảnh mất nước, nhà tan.

Để thử lòng trung nghĩa và sự nhẫn nhịn của Hưng Đạo Vương, có lần vua Trần Thánh Tông đã mặc thường phục đến thăm ông tại phủ đệ và nói đùa rằng: "Làm thế [ý chỉ việc tranh đoạt ngai vàng theo lời cha] nếu không được thì phải làm sao?"

Trần Hưng Đạo đã khảng khái tâu với vua rằng: "Bệ hạ xử trí thế nào? Thần xin liều chết giữ trọn đạo thần tử. Huống chi nay giặc phương Bắc đang nhòm ngó, nếu ta tự chia rẽ, chẳng khác nào dâng nước cho giặc?" Nghe vậy, vua vô cùng cảm động và hoàn toàn tin tưởng tuyệt đối ở ông.

3. Hội thề Bình Than và đỉnh cao của sự đoàn kết

Đến năm 1282, trước sức ép cực lớn của quân Nguyên - Mông chuẩn bị tràn xuống, Trần Hưng Đạo đã triệu tập các vương hầu, tướng sĩ về bến Bình Than (nay thuộc Hải Dương) để bàn kế sách đánh giặc và phân định binh quyền.

Tại đây, để dẹp bỏ hoàn toàn mọi tỵ hiềm, nghi kỵ trong hoàng tộc và tôn thất nhà Trần, ông đã ban chiếu lệnh, đồng thời tự tay lấy một thanh gươm lớn cùng chậu máu để tất cả cùng uống lời thề quyết chiến, quyết thắng. Nhờ sự khoan dung, độ lượng và uy tín tuyệt đối của Hưng Đạo Vương, triều đình nhà Trần từ trên xuống dưới đã đồng lòng sát cánh như một khối thép vững chắc.

4. Bài học để đời

Chính nhờ việc biết gác lại cái tôi và thù riêng để đặt vận mệnh quốc gia lên trên hết, Trần Hưng Đạo không chỉ giữ vững được giang sơn Đại Việt qua hai lần đại thắng quân Nguyên - Mông (1285, 1288), mà còn để lại muôn đời sau một bài học bất hủ về nghệ thuật thu phục nhân tâm và tinh thần đại đoàn kết dân tộc.