Câu chuyện một thời hoa lửa: “Người phi công của bầu trời và mái nhà”

Giữa những năm tháng khốc liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ, khi bầu trời Tổ quốc còn dày đặc bom đạn, có một thế hệ phi công đã viết nên những trang sử hào hùng. Trong số đó, Từ Đễ – người lính không quân của “Phi đội Quyết Thắng” – mang trong mình một vẻ đẹp rất riêng: vừa ngang tàng giữa trời cao, vừa sâu lắng trong đời thường. Câu chuyện bắt đầu không phải từ buồng lái máy bay, mà từ một cây cầu nhỏ trong ngôi nhà của ông. Trên cây cầu ấy in dấu chân của cả gia đình: cha mẹ, vợ chồng, con cháu. Một biểu tượng giản dị mà sâu sắc. Ông nói: “Về đến nhà là phải bỏ lại hết chuyện ngoài kia”. Đó là bài học ông thấm nhuần từ người mẹ – và cũng là cách ông giữ gìn hạnh phúc sau những tháng năm chiến tranh khốc liệt. Nhưng phía sau sự bình yên ấy là cả một thời “lửa trời” không thể nào quên. Ngày 28-4-1975, trong chiến dịch lịch sử Chiến dịch Hồ Chí Minh, Phi đội Quyết Thắng đã thực hiện một nhiệm vụ táo bạo: ném bom sân bay Tân Sơn Nhất – sào huyệt cuối cùng của không lực Sài Gòn. Những chiếc máy bay lao đi trong lằn ranh sinh tử, mang theo khát vọng kết thúc chiến tranh. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, thay vì lập tức quay về, Từ Đễ đã “liều” lượn một vòng ngắm Sài Gòn. Một hành động tưởng như ngẫu hứng, nhưng lại chứa đựng tâm thế của người chiến thắng – bình thản, tự tin và đầy nhân văn. Thậm chí, ông còn giơ tay chào một phi công Mỹ trên không trung, như một lời tiễn biệt: chiến tranh đã kết thúc, con người trở lại là con người. Ông kể lại với giọng cười hóm hỉnh, nhưng ẩn sau đó là cả một thế hệ phi công đặc biệt. Họ không được đào tạo bài bản về không chiến hiện đại, không có nhiều kinh nghiệm quốc tế, nhưng vẫn làm nên kỳ tích, góp phần cùng những phi công huyền thoại như Nguyễn Văn Bảy viết nên trang sử vàng của Không quân Việt Nam. Chiến tranh qua đi, người anh hùng năm nào trở về với đời thường. Ông đọc sách, vẽ tranh, uống cà phê cùng bạn bè, đưa cháu đi học. Ông treo cờ không phải để kỷ niệm một ngày lễ lớn, mà để mừng… một ngày còn khỏe mạnh, còn được sống trọn vẹn. Trong căn phòng khách, bức tranh về người cha – Từ Giấy, một trí thức lớn của ngành dinh dưỡng – như nhắc ông về cội nguồn. Từ người cha ấy, ông học được cách sống khiêm nhường, khoa học và bao dung: “Chuyện to hóa nhỏ, chuyện nhỏ coi như không”. Có lẽ, điều làm nên vẻ đẹp của Từ Đễ không chỉ là những chiến công trên bầu trời, mà còn là cách ông sống sau chiến tranh. Một con người từng đối mặt với cái chết mỗi ngày, nhưng lại chọn cho mình một cuộc đời giản dị, yêu gia đình, yêu nghệ thuật và trân trọng từng khoảnh khắc bình yên. Người ta hỏi ông có sợ gì không. Ông cười: “Giờ tôi sợ nhất là mấy đứa cháu gọi!” Một câu trả lời dí dỏm, nhưng đủ để hiểu:
người anh hùng năm nào, cuối cùng cũng trở về làm một người ông hiền lành giữa đời thường.