Câu chuyện “Ngày giải phóng”
Những ngày tháng Tư của năm 2025, khi đất nước tròn 50 năm thống nhất, chúng tôi có dịp ngồi lặng nghe những nhân chứng của một thời hoa lửa kể lại câu chuyện đời mình. Trong ánh mắt đã hằn sâu dấu vết thời gian, ký ức năm xưa vẫn vẹn nguyên như vừa mới hôm qua. Mỗi lời kể cất lên như tiếng vọng từ quá khứ, để hôm nay ta hiểu rằng hòa bình không phải điều tự nhiên mà có, mà được đánh đổi bằng mồ hôi, nước mắt và máu xương của biết bao thế hệ. Năm nào cũng vậy, mỗi độ 30/4, Thiếu tướng Nguyễn Đức Huy lại trở về những con đường của Thành phố Hồ Chí Minh – nơi từng in dấu chân bộ đội Sư đoàn 325, Quân đoàn 2 trong những ngày thần tốc tiến về giải phóng Sài Gòn – Gia Định. Ở tuổi 94, ông vẫn nhớ rõ từng giờ, từng phút của buổi sáng định mệnh 30/4/1975.
Ngày nhận lệnh tiến về Sài Gòn, cả đơn vị như vỡ òa. Niềm vui, niềm tự hào cháy bừng trong tim mỗi người lính. Nhưng phía trước là chặng đường dài nghìn cây số từ Đà Nẵng vào Nam, là những trận đánh mở đường, là những đồng đội ngã xuống trước thềm toàn thắng. Hành quân thần tốc mà vẫn phải đánh, phải vượt qua từng ổ kháng cự. Có những người đã hy sinh ngay trong ngày cuối cùng của chiến tranh – khi bình minh hòa bình chỉ còn cách vài giờ đồng hồ.
Sáng 30/4, tin chiến thắng lan đi như một cơn gió lớn. Từ Nam ra Bắc, nhiều người chưa từng nghĩ ngày ấy lại đến nhanh đến vậy. Ngay cả những người trong cuộc cũng không ngờ một chiến dịch chỉ kéo dài 14 ngày, từ 16 đến 30/4/1975, lại có thể làm nên bước ngoặt lịch sử, khép lại chiến tranh, mở ra kỷ nguyên thống nhất.
Ở một mũi tiến công khác, Trung tướng Phạm Xuân Thệ khi ấy là Trung đoàn phó Trung đoàn 66, Sư đoàn 304, nhận nhiệm vụ chỉ huy lực lượng đi đầu phối hợp với xe tăng, thiết giáp Quân đoàn 2 trong Chiến dịch Hồ Chí Minh, tiến thẳng vào Dinh Độc Lập – sào huyệt cuối cùng của chính quyền Sài Gòn.Ông kể, từ 8 giờ sáng, đoàn quân Giải phóng bắt đầu vượt cầu Sài Gòn. Địch rút dần vào nội đô nhưng vẫn ngoan cố chốt chặn ở cầu Thị Nghè bằng xe bọc thép. Trận đánh diễn ra ác liệt suốt gần một giờ. Khi xe tăng ta bắn cháy xe địch, con đường tiến vào trung tâm đã mở, nhưng hơn 20 đồng đội của ông đã nằm lại bên nhịp cầu. Giữa khoảnh khắc lịch sử, sự mất mát vẫn nhói buốt như lưỡi dao cứa vào tim.
Rồi thời khắc ấy cũng đến. Những chiếc xe tăng húc tung cánh cổng Dinh Độc Lập. Chiếc xe Jeep chở ông tiến vào sân dinh giữa khói bụi và tiếng hò reo. Ông được lệnh lên phòng nội các – nơi Tổng thống chính quyền Sài Gòn Dương Văn Minh và Thủ tướng Vũ Văn Mẫu đang chờ. “Khi đó tôi không biết ai là Dương Văn Minh, ai là Vũ Văn Mẫu. Ông Minh nói họ chờ để bàn giao. Nhưng tôi trả lời: Các ông là kẻ thất bại. Không có bàn giao. Chỉ có đầu hàng vô điều kiện.” Sau đó, ông yêu cầu Dương Văn Minh đến Đài Phát thanh Sài Gòn để tuyên bố đầu hàng. Đúng 11 giờ 30 phút ngày 30/4/1975, trong phòng thu nhỏ hẹp, giọng nói của người đứng đầu chính quyền Sài Gòn vang lên, tuyên bố đầu hàng vô điều kiện. Chiến tranh khép lại. Đất nước trọn niềm vui.
Năm mươi năm đã trôi qua, nhưng với những người lính năm xưa, ký ức ấy chưa bao giờ phai nhạt. Trong câu chuyện của họ, ta không chỉ thấy khí thế hào hùng của một dân tộc trong thời khắc quyết định, mà còn thấy những khoảng lặng thấm đẫm hy sinh. Thời hoa lửa đã lùi xa, nhưng ngọn lửa yêu nước, tinh thần quả cảm và khát vọng hòa bình vẫn cháy mãi. Và mỗi độ tháng Tư về, lịch sử lại nhắc chúng ta biết trân trọng hơn hiện tại – bởi phía sau hai tiếng “hòa bình” là cả một trời máu lửa của cha anh.
