Câu chuyện người “Anh hùng Lao động số 1”

Trong những năm tháng kháng chiến gian khổ, bên cạnh những chiến sĩ trực tiếp cầm súng nơi chiến trường, còn có những con người âm thầm góp sức nơi hậu phương bằng trí tuệ, lòng dũng cảm và tinh thần cống hiến không mệt mỏi. Ngô Gia Khảm chính là một trong những tấm gương tiêu biểu như vậy – người được mệnh danh là “Anh hùng Lao động số 1” của Việt Nam.

Ông sinh năm 1912 tại phường Tam Sơn, thành phố Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh, trong một gia đình người Kinh. Từ khi còn trẻ, Ngô Gia Khảm đã sớm giác ngộ cách mạng. Năm 1928, ông tham gia hoạt động cách mạng và đến năm 1936, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Con đường cách mạng của ông không hề bằng phẳng. Năm 1941, ông bị thực dân Pháp bắt giam tại nhà tù Sơn La. Trong chốn lao tù khắc nghiệt, ông vẫn giữ vững ý chí kiên cường, thậm chí có lần tuyệt thực suốt 11 ngày để đấu tranh, buộc kẻ địch phải trả tự do. Sau khi ra tù, ông tiếp tục dấn thân vào con đường đấu tranh giải phóng dân tộc.

Năm 1944, tại chiến khu Việt Bắc, Ngô Gia Khảm là một trong những người đầu tiên tham gia xây dựng Xưởng Quân giới và giữ vai trò Quản đốc. Trong điều kiện thiếu thốn trăm bề, ông cùng các cộng sự, trong đó có kỹ sư Nguyễn Văn Xuân, đã nghiên cứu, chế tạo thành công lựu đạn vỏ gang kiểu dập ngay tại Bắc Ninh – một bước tiến quan trọng trong việc tự chủ vũ khí của lực lượng kháng chiến.

Trong suốt cuộc kháng chiến chống Pháp, ông tiếp tục có những đóng góp to lớn. Ông xây dựng xưởng hóa chất đầu tiên tại Việt Bắc, trực tiếp tham gia sản xuất thuốc nổ, mìn, lựu đạn và đạn dược phục vụ chiến trường. Công việc nguy hiểm khiến ông bị thương tới ba lần, nhưng ông vẫn không lùi bước. Không chỉ sản xuất, ông còn đào tạo được nhiều công nhân quân giới, góp phần xây dựng lực lượng kỹ thuật phục vụ lâu dài cho cách mạng.

Những đóng góp xuất sắc ấy đã được ghi nhận tại Đại hội chiến sĩ thi đua toàn quốc năm 1952. Tại đây, ông vinh dự được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động – là một trong ba người đầu tiên của cả nước, cùng với Hoàng Hanh và Trần Đại Nghĩa. Danh hiệu “Anh hùng Lao động số 1” không chỉ là niềm tự hào cá nhân mà còn là biểu tượng cho tinh thần sáng tạo và cống hiến của những người làm công tác kỹ thuật trong kháng chiến.

Sau năm 1954, khi hòa bình lập lại, Ngô Gia Khảm tiếp tục đóng góp cho đất nước trong lĩnh vực công nghiệp. Ông giữ chức Giám đốc kiêm Bí thư Đảng ủy Nhà máy Toa xe lửa Gia Lâm – một cơ sở quan trọng của ngành đường sắt Việt Nam. Dù ở cương vị nào, ông vẫn luôn giữ vững tinh thần trách nhiệm, tận tụy với công việc và đóng góp cho sự phát triển của đất nước.

Ông qua đời năm 1990, để lại một cuộc đời đầy cống hiến và một tấm gương sáng về lòng yêu nước, ý chí kiên cường và tinh thần sáng tạo.

Câu chuyện về Ngô Gia Khảm nhắc nhở chúng ta rằng: trong mọi hoàn cảnh, dù là chiến tranh hay hòa bình, những con người dám nghĩ, dám làm và không ngừng cống hiến luôn là nền tảng vững chắc cho sự phát triển của dân tộc.