CÂU CHUYỆN: NGƯỜI CHỊ CẢ CỦA CĂN HẦM BÍ MẬT ĐẤT THỦ DẦU MỘT

Vùng đất Bến Cát, Thủ Dầu Một trong những năm kháng chiến chống Pháp là trọng điểm của các cuộc càn quét "sạch làng, trống đất" do quân đội Pháp tiến hành nhằm cắt đứt nguồn tiếp tế cho chiến khu Đ. Chúng lập đồn bốt dày đặc, ngày đêm lùng sục, bắt bớ những ai nghi là Việt Minh. Giữa vùng kìm kẹp ngột ngạt ấy, ngôi nhà tranh nhỏ của chị Nguyễn Thị Út (thường gọi là chị Cả Út) là một "địa chỉ đỏ" an toàn, nơi che chở cho hàng chục cán bộ lãnh đạo tỉnh ủy nằm vùng dưới những căn hầm bí mật.

Căn hầm bí mật do chính tay chị Út đào nằm ngay dưới nền chuồng trâu bên cạnh nhà. Để tránh bị địch phát hiện qua tiếng động rỗng đất khi chúng dùng sắt nhọn xăm nền, chị Út đã nghĩ ra cách lót một lớp đất sét dày trộn rơm, phía trên đổ đầy phân trâu củi khô để ngụy trang, xóa hoàn toàn dấu vết nắp hầm.

Mùa hè năm 1951, một toán lính lê dương Pháp bất ngờ ập vào nhà chị giữa lúc có ba đồng chí cán bộ đang họp dưới hầm. Chúng sục sạo khắp nơi, lật tung giường chiếu nhưng không tìm thấy gì. Tên sĩ quan Pháp nghi ngờ, dắt theo hai con chó béc-giê hung hãn ra phía chuồng trâu. Con chó đánh hơi thấy mùi lạ, bắt đầu sủa dồn dập và cào đất ngay trên nắp hầm bí mật. Tim chị Út đập liên hồi, nhưng người phụ nữ gan góc ấy vẫn giữ được sự bình tĩnh phi thường. Chị nhanh tay chộp lấy một rổ ớt bột lớn cất trên bực bếp, vờ luống cuống vấp ngã rồi hất thẳng số ớt bột vào mắt hai con chó và mặt toán lính Pháp.

Con chó bị cay mắt rống lên hoảng loạn, chạy tán loạn, tên sĩ quan Pháp cũng bị ớt bột làm cay xè mắt mũi, chửi bới om sòm. Chị Út vừa khóc lóc van xin lỗi vì hậu đậu, vừa nhanh nhảu múc nước cho chúng rửa mặt. Sự mưu trí, bình tĩnh đối phó của chị đã làm phân tán sự chú ý của địch, buộc chúng phải rút lui sau đó. Căn hầm bí mật dưới chuồng trâu của chị Cả Út vẫn được giữ vững tuyệt đối an toàn suốt cuộc kháng chiến, là chỗ dựa vững chắc cho ngọn lửa cách mạng Thủ Dầu Một không bao giờ tắt.