Câu chuyện "Người đứng thẳng giữa pháp trường"
Những năm đầu của thập kỷ 1960, miền Nam Việt Nam chìm trong ách thống trị của chính quyền Sài Gòn và quân đội Mỹ. Khắp nơi, nhân dân đứng lên chống lại. Giữa phong trào ấy, có một chàng trai trẻ tuổi, gương mặt rắn rỏi, đôi mắt sáng đầy lòng kiêu hãnh – Nguyễn Văn Trỗi, người sau này trở thành biểu tượng của tinh thần “Sống như anh”.
1. Từ người thợ điện đến chiến sĩ biệt động
Nguyễn Văn Trỗi sinh năm 1940 tại Điện Bàn (Quảng Nam), sau đó theo gia đình vào Sài Gòn sinh sống. Là một thợ điện bình thường, Trỗi chứng kiến cảnh đồng bào bị bắt bớ, đàn áp, chứng kiến những đoàn xe Mỹ nghênh ngang trên đường, khiến trong lòng anh nung nấu ý chí đấu tranh.
Năm 1963, anh tham gia lực lượng Biệt động Sài Gòn – Gia Định, được giao nhiều nhiệm vụ đặc biệt. Anh sống giản dị, chân chất, hiền lành, nhưng trong công việc, Trỗi lại gan dạ và tỉnh táo, được đồng đội rất tin cậy.
2. Nhiệm vụ lịch sử
Tháng 4 năm 1964, phái đoàn quân sự cấp cao của Hoa Kỳ – trong đó có Bộ trưởng Quốc phòng McNamara – chuẩn bị đến Sài Gòn. Lực lượng cách mạng quyết định tiến hành một chiến dịch đặc biệt nhằm vào cầu Công Lý – nơi đoàn xe Mỹ sẽ đi qua.
Nguyễn Văn Trỗi được giao nhiệm vụ đặt mìn.
Ngày 9/5/1964, trong lúc đang chuẩn bị, anh bị mật vụ Sài Gòn phát hiện bắt giữ. Dù bị kẻ địch tra tấn dã man, đánh đập tàn bạo, Trỗi vẫn kiên quyết không khai một đồng đội nào.
3. “Hãy nhớ lấy lời tôi!”
Chính quyền Sài Gòn mở phiên tòa xử Trỗi theo tính chất “đặc biệt”, và tuyên án tử hình. Nhưng trước công chúng, anh vẫn hiên ngang, nói rõ mục đích chiến đấu của mình:
“Tôi chống Mỹ để cứu nước!”
Ngày 15/10/1964, chính quyền đưa Trỗi ra pháp trường tại sân sau Nhà lao Chí Hòa. Trói tay, bịt mắt, nhưng anh gạt tay bịt mắt xuống, dõng dạc nói:
“Đừng bịt mắt tôi! Hãy để tôi nhìn Tổ quốc thân yêu của tôi lần cuối.”
Đứng trước nhiều ống kính báo chí quốc tế, anh hô lớn:
“Hồ Chí Minh muôn năm! Việt Nam muôn năm! Đả đảo đế quốc Mỹ!”
Loạt đạn vang lên. Chàng trai 24 tuổi ngã xuống, thân thể gục xuống đất nhưng tinh thần thì đứng thẳng giữa pháp trường.
4. Cả thế giới rúng động
Tin Nguyễn Văn Trỗi bị xử bắn lan ra khắp thế giới. Hàng trăm cuộc biểu tình ở Cuba, Mexico, Venezuela… nổ ra để phản đối. Tại Cuba, một đại đội thanh niên được đặt tên là “Đại đội Nguyễn Văn Trỗi”.
Vợ anh – chị Phan Thị Quyên – trở thành biểu tượng của lòng chung thủy, kiên cường. Ngày tiễn anh, chị mới 20 tuổi.
5. Tên anh sống mãi
Sau ngày đất nước thống nhất, Nguyễn Văn Trỗi được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân. Nhiều con đường, trường học, công trình thanh niên trên cả nước mang tên anh.
Câu chuyện về anh – chàng thợ điện bình dị nhưng sẵn sàng hy sinh vì Tổ quốc – trở thành bài học cho bao thế hệ thanh niên Việt Nam:
Sống có lý tưởng, sống dũng cảm, sống như anh.
