Câu chuyện: Nguyễn Thiện Thuật – Người giữ vững ngọn cờ suốt nửa đời người

Người kể: Nguyễn Văn Sơn – người cháu họ, được ông nội truyền lại từng chặng đường, từng nỗi khổ của cụ Nguyễn Thiện Thuật.

Tôi là Nguyễn Văn Sơn. Ông nội tôi đã theo cụ từ những ngày đầu khởi nghĩa ở Bắc Giang, chứng kiến bao lần thất bại, bao lần phải rút lui, nhưng cụ không bao giờ buông vũ khí. Cụ không phải người sinh ra trong gia đình tướng lĩnh, cụ chỉ là người con của vùng núi, thấy dân khổ, nước mất, nên đứng lên. Đây là câu chuyện thật, đúng như đã xảy ra.

Khi Pháp chiếm Bắc Kỳ, quan lại triều đình đầu hàng, ký hiệp ước nhượng nước. Nguyễn Thiện Thuật phẫn nộ nói:

"Họ có quyền ký tên, nhưng không có quyền nhượng đất tổ tiên ta. Dân không đồng ý, thì hiệp ước đó không có giá trị!"

Năm 1883, cụ cùng anh em tổ chức khởi nghĩa, lập căn cứ ở vùng Kinh Bắc, chiến đấu dũng cảm, giải phóng nhiều vùng. Nhưng lực lượng quá chênh lệch, nghĩa quân thất bại, phải rút sang biên giới. Người thân khuyên cụ:

– Thôi, nghỉ đi, tuổi đã cao, không làm được gì nữa!

Cụ lắc đầu, trả lời:

"Tôi có thể già, nhưng ngọn lửa không được tắt. Chỉ cần còn sống, còn thở, tôi sẽ tiếp tục. Ngày tôi ngừng chiến đấu, là ngày tôi ra đi."

Cụ sang Trung Quốc, đi khắp nơi, tìm cách liên lạc, tập hợp lại lực lượng. Bao năm lang thang, nghèo đói, bệnh tật, bạn bè lần lượt ra đi, nhưng cụ vẫn không bỏ cuộc. Cụ viết thư cho đồng đội:

"Đừng bao giờ nghĩ nước đã mất. Chỉ cần ta không đầu hàng, nước chưa bao giờ mất. Đừng để ai nói với con cháu rằng chúng ta đã bỏ rơi Tổ quốc."

Ngày 26 tháng 3 năm 1926, Nguyễn Thiện Thuật qua đời ở nơi đất khách, khi đã 81 tuổi. Trước khi nhắm mắt, cụ vẫn nói:

"Tôi không được thấy ngày trở về, nhưng các con sẽ được. Hãy nhớ: không bao giờ đầu hàng, không bao giờ bỏ cuộc."

Sau này, khi nước nhà hoàn toàn độc lập, người ta đón tro cốt cụ về quê hương, an táng với niềm kính trọng vô bờ.

Kể đến đây, ông Sơn chậm rãi nói:

"Ngày nay, khi các con nghe tên Nguyễn Thiện Thuật, hãy nhớ: cụ không thắng ngay, cụ thất bại, phải xa nhà suốt mấy chục năm, mất tất cả. Nhưng cụ không bao giờ bỏ cuộc. Cụ chứng minh: sự kiên trì đến hơi thở cuối cùng là sức mạnh vĩ đại nhất. Những người không bỏ cuộc, cuối cùng sẽ được đón trở về với vinh quang."