Câu chuyện nhân chứng lịch sử xã Vân Bán trong kháng chiến chống Pháp
Tôi sinh ra và lớn lên ở xãVân Bán, trong một gia đình nông dân nghèo. Năm ấy, khi thực dân Pháp quay lại xâm lược nước ta, tôi mới ngoài mười chín tuổi. Tuổi còn trẻ, chưa hiểu hết thế nào là chiến tranh, nhưng tôi hiểu rất rõ một điều: nếu không đứng lên cầm súng thì quê hương mình sẽ mãi sống trong cảnh nô lệ. Ngày tôi xin tham gia lực lượng du kích xã, mẹ tôi khóc rất nhiều. Bà không nói gì, chỉ lặng lẽ gói cho tôi nắm cơm độn ngô, dặn: “Đi thì đi cho trọn nghĩa với nước, con nhé.” Câu nói ấy theo tôi suốt những năm tháng kháng chiến, trở thành động lực để tôi vượt qua bao hiểm nguy.
Những ngày làm du kích, tôi cùng anh em đào hầm bí mật, canh gác làng xóm, đưa đón cán bộ qua địa bàn xã. Có những đêm mưa lạnh, chúng tôi nằm ép mình dưới hầm, nghe tiếng giày địch dẫm ngay trên đầu mà tim đập thình thịch. Chỉ cần bị phát hiện, cái chết có thể đến bất cứ lúc nào, nhưng không ai bỏ vị trí, bởi sau lưng chúng tôi là gia đình, là bà con làng xóm. Tôi còn nhớ rõ một lần bị địch càn quét bất ngờ. Khói lửa mù mịt, tiếng súng vang lên khắp nơi. Tôi cùng đồng đội vừa chiến đấu, vừa dẫn bà con sơ tán vào rừng an toàn. Khi quay lại làng, nhiều mái nhà đã bị đốt cháy, lòng tôi đau thắt. Chính giây phút ấy, tôi càng hiểu rõ hơn giá trị của độc lập, tự do và càng thêm căm thù giặc.
Suốt những năm tháng gian khổ ấy, chúng tôi sống nhờ vào sự đùm bọc của nhân dân. Bát cơm sẻ nửa, manh áo nhường nhau, từng hầm bí mật đều thấm đẫm tình nghĩa quân dân. Chính tình người ấm áp ấy đã giúp tôi và đồng đội đứng vững giữa bom đạn, không chùn bước trước khó khăn, mất mát. Hôm nghe tin chiến thắng, nước mắt tôi đã rơi. Tôi khóc cho những đồng đội đã nằm lại trên mảnh đất quê hương, khóc vì đất nước cuối cùng cũng được tự do. Giờ đây, khi tuổi đã cao, mỗi lần kể lại những ký ức ấy, tim tôi vẫn rung lên. Tôi chỉ mong thế hệ trẻ xã Vân Bán hôm nay luôn ghi nhớ những năm tháng hy sinh ấy, sống xứng đáng với máu xương của cha anh, để quê hương ngày càng giàu đẹp, bình yên.
